National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am
Գլխավոր էջ Ակադեմիայի մասին Կազմակերպություններ Անդամներ Կապ մեզ հետ
«Գիտություն» թերթ
N316 Մարտ 2018թ.
N316
Կառուցվածք
Բաժանմունքներ
Նախագահության անդամներ
Փաստաթղթեր
Նորություններ
Գիտաժողովներ
Բոլոր հրապարակումները մամուլում
Բոլոր հայտարարությունները
Լուսանկարներ
«Գիտություն» թերթ
Հիմնադրամներ
Հոբելյաններ
Հրատարակություններ
Վեբ ռեսուրսներ
Այլ ակադեմիաներ
Համալսարաններ
Լինդաույում Նոբելյան մրցանակի դափնեկրի հետ հանդիպում
Կայքի քարտեզ
Գ.Ս. Դավթյանի անվան հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտ
Գ.Ս. Դավթյանի անվան հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտ
Բնական գիտությունների բաժանմունք
Մասնագիտացում՝ Կենսատեխնոլոգիա (Հիդրոպոնիկա)
Հիմնադրման տարեթիվ՝ 1947թ.
Տնօրեն՝ կ.գ.թ.
Մայրապետյան Խաչատուր Ստեփանի
Հասցե՝ ք. Երևան 0082, Նորագյուղ 108
Հեռախոսահամար՝ (+374 10) 565162, (+374 10) 563015
Ֆաքս՝ (+374 10) 565590
Էլեկտրոնային փոստ՝ hydrop {[ at ]} netsys.am
Ընդհանուր տեղեկություններ

Ինստիտուտն ունի հետևյալ կառուցվածքը.

- Բույսերի սննդառության և արդյունավետության լաբորատորիա
- Հյուսվածքային մշակույթի լաբորատորիա
- Ռադիացիոն ագրոքիմիայի լաբորատորիա
- Հիդրոպոնիկական փորձարարական կայան
- Էջմիածնի գիտա-արդյունաբերական հիդրոպոնիկական բազա - «Դարման» ՍՊԸ

Գործունեության հիմնական ոլորտներ

Արդյունաբերական եղանակով բույսերի անհող արտադրություն, որի հիմնական ուղղություններն են.

- Մի շարք արժեքավոր, փոքրածավալ, հազվագյուտ և անհետացող դեղատու, եթերայուղատու, ներկատու և ծառաթփային մշակաբույսերի հիդրոպոնիկ աճեցման գիտական հիմունքների և արտադրության կենսատեխնոլոգիայի մշակում:
- Ուսումնասիրվող մշակաբույսերի ֆիզիոլոգիական (ջրային ռեժիմ, ֆոտոսինթեզի և տրանսպիրացիայի ինտենսիվություն և արդյունավետություն, ֆոտոսինթեզող գունանյութերի պարունակություն և այլն), կենսաքիմիական և դեղաքիմիական (կենսաբանորեն ակտիվ և երկրորդային ծագում ունեցող միացությունների կենսասինթեզը և այլն) և ռադիոքիմիական (բնական և արհեստական ռադիոնուկլիդների ու ծանր մետաղների պարունակություն) և այլ առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրում անհող մշակույթի պայմաններում:
- Միկրոկլոնալ և հիդրոպոնիկ համակցված եղանակով գյուղատնտեսական և այլ  արժեքավոր բույսերի (հինա, բասմա, մեխակ, խորդենի, լոշտակ) տնկանյութի արտադրության կենսատեխնոլոգիաների մշակում:
- Պոլիմերային թաղանթի (ջրաշիթային հիդրոպոնիկա) կիրառմամբ նոր համակարգի փորձարկում, որը 5-6 անգամ էժանացնում է 1 հա հիդրոպոնիկումի կառուցման ծախսերը:
- Արժեքավոր ադապտագեն հատկություններով օժտված, հազվագյուտ և անհետացող դեղաբույսերի Հայաստան ներմուծման և հիդրոպոնիկայի պայմաններում ուսումնասիրման աշխատանքներ:

Հիմնական արդյունքներ

Մշակված և պատրաստ են ներդրման մի շարք (շուրջ 70) թանկարժեք և փոքրատոննաժ մշակաբույսերի անհող արտադրության կենսատեխնոլոգիաները, համակողմանիորեն հետազոտված են նրանց արդյունավետության բարձրացման ֆիզիոլոգա-կենսաքիմիական և ագրոքիմիական հիմունքները, դուրս են բերվել որոշ դեղատու (առյուծագի, երիցուկ, կատվալեզու և այլն), եթերայուղատու (դաղձ, կիտրոնային սորգո և այլն) և ներկատու (հինա, բասմա) մշակաբույսերի արդյունավետության բարձրացման մաթեմատիկական մոդելները: Բազմամյա ուսումնասիրությունները ապացուցել են արմատային սնուցման և արտաքին միջավայրի գործոնների կագավորվող պայմաններում բույսերի հիդրոպոնիկ արտադրության բարձր արդյունավետությունը:
Ջրի, սննդանյութերի և օդի օպտիմալ և միաժամանակյա անխափան մատակարարման պայմաններում բույսերում տեղի են ունենում որոշակի ֆիզիոլոգա-անատոմիական և կենսաքիմիական փոփոխություններ, մեծանում է ֆոտոսինթեզի արդյունավետությունը, ֆոտոսինթետիկ գունանյութերի, վիտամինների, եթերայուղերի, ֆիզիոլոգիապես ակտիվ նյութերի պարունակությունը: Այս նոր պայմաններում հիդրոպոնիկ բույսերը աչքի են ընկնում բարձր արդյունավետությամբ՝ էկոլոգիապես մաքուր ու որակյալ բուսահումքի կուտակմամբ, սովորական երկրագործության համեմատությամբ միավոր մակերեսից 3-5 անգամ ավելանում է նրանց բերքատվությունը, զգալիորեն (40-50%) կրճատվում է ջրի և աշխատանքային ծախսերը 1տ բերքի վրա, մեծանում է արեգակնային էներգիայի օգտակար գործողության գործակիցը (ՕԳԳ), իսպառ վերանում են մի շարք ծանր աշխատանքներ:

Միջազգային գործունեություն

Ինստիտուտը միջազգային լայն կապերի մեջ է «Բույսերի անհող մշակույթի միջազգային միության» (Հոլանդիա), Ամերիկայի հիդրոպոնիկայի միության, ԱՄՆ Գյուղատնտեսության նախարարության Գյուղատնտեսական հետազոտական սերվիզի, Ազգային կլոնալ սաղմնապլազմային շտեմարանի, «Այգեգործական գիտությունների միջազգային միության» (Բելգիա), Եվրոպայի բանջարեղենի հետազոտության և մշակումների կենտրոնի (Բելգիա), Այգեգործության տեսչության Բեռլինի Հումբոլդի համալսարանի, Մյունխենի տեխնիկական և Արգենտինայի պետական բժշկական համալսարանների, Իսրայելի Տեխնոլոգիական քոլեջի, ՌԴ ԳԱ Բույսերի ֆիզիոլոգիայի (Մոսկվա), Բույսերի ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի (Իրկուտսկ), Պարազիտոլոգիայի, Դեղատու և արոմատիկ բույսերի, Ագրոֆիզիկայի, Սիմֆերոպոլի Եթերայուղատու և դեղատու բույսերի, Տաջիկստանի Բույսերի ֆիզիոլոգիայի և գենետիկայի ինստիտուտների, Իրկուտսկի Բուսաբանական այգու հետ և այլն:

Հավելյալ տեղեկություններ

Ինստիտուտի Էջմիածնի գիտա-արդյունաբերական 2,3 հա ընդհանուր կամ 1,0 հա սնուցվող մակերեսով հիդրոպոնիկական բազայի հիման վրա ստեղծվել է «Դարման» ՍՊԸ-ն, որտեղ ներդրվում են ինստիտուտում մշակված հիդրոպոնիկ կենսատեխնոլոգիաները՝ թանկարժեք, հազվագյուտ և մեծ պահանջարկ ունեցող դեղատու, եթերայուղատու, ներկատու, տեխնիկական և այլ մշակաբույսերի անհող արտադրության ուղղությամբ: Էջմիածնի բազայի տարեկան արտադրական հզորությունը` չոր բուսահումքի հաշվով, կազմում է շուրջ 15-20 տոննա: 

Դեղաբույսեր
. ա) բուժիչ թեյեր (դաղձ բժշկական-Mentha L., կատվադաղձ-Nepeta L., պատրինջ-Melissa L. և այլն), տարեկան 12-15 տ` չոր դեղահումքի հաշվով; բ) թուրմեր (առյուծագի-Leonorus L., կատվալեզու-Bidens L., եղեսպակ-Salvia L. և այլն), տարեկան 15-18 տ` չոր դեղահումքի հաշվով; գ) դեղահյութեր (կալանխոե-Kalanchoe Lam., ալոէ- Aloe Mill. և այլն), տարեկան 100-150 տ` վերերկրյա թարմ զանգվածի հաշվով: Այս ոլորտում ակնկալում ենք համագործակցություն (պատվերի ձևով) ՀՀ առողջապահության նախարարության և մի շարք դեղագործական ընկերությունների հետ: 

Բուրումնավետ և համեմունքային բույսեր
. (կիտրոնային սորգո-Cymbopogon citratus Stapf., անիս-Pimpinella anisum L., քեմոն-Foeniculum vulgare Mill., բուրավետ ռեհան-Ocimum basilicum L., կիտրոնային ռեհան-Ocimum basilicum Hochst. var. citroli, համեմ-Coriandrum L., ծիթրոն-Satureja L. և այլն), տարեկան 10-15 տ` չոր հումքի հաշվով: Այս ոլորտում ակնկալում ենք համագործակցություն (պատվերի ձևով) ՀՀ պաշտպանության և գյուղատնտեսության նախարարությունների հետ:

Ծառաթփատեսակների տնկիներ. ա) ծառատեսակներ (կաղնի-Quercus L., սոսի-Platanus L., գլեդիչիա-Gleditschia L., կենսածառ (բրգաձև և սովորական)-Thuja L. և այլն)` 120000 – 150000 հատ; բ) թփատեսակներ (սրնգենի-Ligustrum L., ճապկի-Cornus L., ասպիրակ-Spiraea L., ֆորզիցիա-Forsythia L., հասմիկ-Jasminum L. և այլն)` տարեկան 1,0 – 1,2 մլն հատ: Այս ոլորտում ակնկալում ենք համագործակցություն (պատվերի ձևով) ՀՀ բնապահպանության նախարարության և Երևանի քաղաքապետարանի հետ: 

Խաղողի արմատակալներ. (այդ թվում նաև հազվագյուտ և դժվար արմատակալվող սորտերի)` տարեկան 300 000 - 400 000 հատ: Այս ոլորտում ակնկալում ենք համագործակցություն (պատվերի ձևով) ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության հետ: Հիդրոպոնիկ տիպային (մոդուլային) տնտեսության կազմակերպում (5-10հա մակերեսով) Արարատյան դաշտի աղուտ-ալկալի, ինչպես նաև գյուղատնտեսության ոլորտում չօգտագործվող այլ հողատարածքների վրա (քարքարուտներ, ավազուտներ, բաց հանքեր և այլն)` տարբեր մշակաբույսերի անհող աճեցման նպատակով, ինստիտուտում մշակված նորագույն` ջրաշիթային հիդրոպոնիկայի եղանակով: Այս եղանակը պաշտպանված է գյուտի արտոնագրով (ՀՀ Գյուտի արտոնագիր թիվ 1849 A2, 1946 A2, 1988 A2, 1989 A2):
10 հա մակերեսով ջրաշիթային բացօթյա և 2 հա ջերմատնային հիդրոպոնիկ առաջին մոդուլների (կոմբինատի) նախագծումը կատարվել է «Հայհողշին» ինստիտուտում (նախագիծը առկա է), կառուցվել է Արմավիրի մարզում (նախկին «Մելիորատոր» տնտեսությունում): Այս ոլորտում ակնկալում ենք համագործակցություն ՀՀ Գյուղատնտեսության և Բնապահպանության նախարարությունների, ինչպես նաև անհատ ձեռներեցների ու ֆերմերների հետ:

Վերջին հայտարարություններ
Ապրիլի 16-ին և 17-ին, ԵՊԲՀ նիստերի դահլիճում տեղի կունենա գիտագործնական համաժողով` նվիրված իմունաախտորոշման և իմունաթերապիայի արդի խնդիրներին: Զեկույցներով հանդես կգան 14 պրոֆեսորներ Ռուսաստանի Դաշնությունից և Հայաստանից: Գիտաժողովը ներկայացված է առողջապահության նախարարություն կրեդիտավորման համար

FAST կրթաթոշակային ծրագրի` 2018-2019թթ. ուսումնական տարվա համար նախատեսված հայտադիմումներն արդեն բաց են: Դիմումների ներկայացման վերջնաժամկետը 2018թ. ապրիլի 30-ն է

ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային Կենսաբանության Ինստիտուտը 2018թ. ապրիլի 25-ից 26-ը կազմակերպում է սեմինար «Թունաբանություն. Գիտական խնդիրներ և կրթական ծրագրեր» խորագրով: Դասախոսություններն անց են կացվելու անգլերեն լեզվով Հելգա Շտոպպերի (Վյուրցբուրգի համալսարան, Գերմանիա), Հենինգ Հինցշեի (Վյուրցբուրգի համալսարան, Գերմանիա) և Էյլուլ Բանկօղլու (Վյուրցբուրգի համալսարան, Գերմանիա) կողմից: Գրանցման վերջնաժամկետն է 2018թ. ապրիլի 15-ը

2018թ. ապրիլի 25-27-ը ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտը կազմակերպում է պրակտիկ դասընթաց «R-ը կենսաինֆորմատիկայում. ուղեցույց սկսնակների համար» թեմայով, որի նպատակն է ուսանողներին և տվյալների մշակմամբ ու կենսաինֆորմատիկայով հետաքրքրվող գիտաշխատողներին ներկայացնել R հաշվողական լեզուն: Դասընթացը ներառում է R միջավայրում ծրագրավորման հիմունքները, ինչպես նաև կենսաբանական տվյալների վերլուծության հիմնական/տարածված համակարգչային փաթեթները

2018թ. ապրիլի 30-ից մայիսի 1-ը ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտը կազմակերպում է պրակտիկ դասընթաց «Գիտական ծրագրավորում R-ի միջավայում» թեմայով, որի նպատակն է մասնակիցներին ներկայացնել մեծ ծավալներով կենսաբանական տվյալների վերլուծության համար կիրառվող վիճակագրական և մեքենայական ուսուցման մոտեցումները

ՀՀ ԳԱԱ փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտը 2018թ. մայիսի 7-ին կազմակերպում է կլոր-սեղան՝ նվիրված Կարլ Մարքսի ծննդյան 200-ամյակին

2018թ.-ի մայիսի 20-25-ը ՀՀ ԳԱԱ Նախագահությունը, ՀՀ ԳԱԱ Մաթեմատիկայի ինստիտուտը, ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտը, Երևանի պետական համալսարանը, Հարավային Ֆլորիդայի համալսարանը, Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտը ՓԲԸ-ը, Հայկական Մաթեմատիկական միությունը անց են կացնում Սերգեյ Մերգելյանի 90-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողով (Երևան, Հայաստան)

ՀՀ ԳԱԱ հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունքը, Երևանի պետական համալսարանը ՀՀ Սփյուռքի նախարարության աջակցությամբ 2018 թ. մայիսի 25-26-ին հրավիրում են միջազգային գիտաժողով «Հայաստանի Հանրապետություն - 100» խորագրով՝ նվիրված Հայաստանի Հանրապետության հռչակման և Մայիսյան հերոսամարտերի 100-րդ տարեդարձին

2018թ.-ի մայիսի 27-ից հունիսի 2-ը ՀՀ ԳԱԱ Մաթեմատիկայի ինստիտուտը, Հայկական Մաթեմատիկական միությունը, Մաթեմատիկայի բանգավառում երիտասարդների համար մրցանակներ շնորհող Էմիլ Արթինի անվան կոմիտեն, Բերգենի համալսարանը, Երևանի պետական համալսարանը, Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանը, Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Վ.Ա. Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական ինստիտուտի աջակցությամբ անց են կացնում Էմիլ Արթինի 120-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողով (Երևան, Հայաստան)

2018թ. հունիսի 7-8-ը ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտը կազմակերպում է միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված անվանի դիվանագետ և վաճառական Մանուկ Բեյ Միրզայանին (1769-1817)

ՀՀ ԳԱԱ Փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտը 2018 թ. նոյեմբերի 14-ին կազմակերպում է «Հումանիտար և հասարակական գիտությունները ակադեմիական համակարգում» թեմայով գիտաժողով` նվիրված ՀՀ ԳԱԱ 75-ամյակին

ՀՀ ԳԱԱ Փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտը 2018 թ. նոյեմբերի 15-ին կազմակերպում է գիտաժողով նվիրված UNESCO-ի հռչակած փիլիսոփայության միջազգային օրվան

ՀՀ 2018 թ. պետական բյուջեից ֆինանսավորման երաշխավորված գիտական միջոցառումների ցանկ

ՀՀ 2018 թ. պետական բյուջեից ֆինանսավորման երաշխավորված երիտասարդ գիտնականների դպրոցների ցանկ

Հրապարակումներ մամուլում
07/04/2018
«Հայերը լավ ժողովուրդ են ու մեծ մշակույթ ունեն»․ հայագետ Մայքլ Սթոունը պարգևատրվեց «Մատենադարան» հուշամեդալով
1in.am
04/04/2018
ՄՀՄԻ հերթական նստաշրջանը Դուբնայում
scs.am
04/04/2018
Պայմանավորվածություններ հայ-ռուսական գիտական համագործակցության շրջանակներում
scs.am
03/04/2018
Անի Ապրահամյանը նշանակվել է Ա. Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիայի տնօրեն
edu.am
30/03/2018
Ինչո՞ւ են Ծառուկյանը, մյուս օլիգարխները նախընտրում եկեղեցի կառուցել, քան գիտության ոլորտում ներդրում անել
aravot.am
30/03/2018
Ռուսաստանի ԳԱ-ի բարձրագույն պարգեւները հանձնվել են Յուրի Հովհաննիսյանին եւ Բյոռն Յոնսոնին
armenpress.am
Կայքը հաճախել են
1 456 857

անգամ սկսած 01.01.2005թ.
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀՀ ԳԱԱ լոգոտիպ (սև, կապույտ)
Դեպի վեր Կայքը վերջին անգամ թարմացվել է՝  13:57, 13/04/2018 Դեպի վեր
Գլխավոր էջ - Ակադեմիայի մասին - Կազմակերպություններ - Անդամներ - Կապ մեզ հետ - Կառուցվածք - Բաժանմունքներ
Նախագահության անդամներ - Փաստաթղթեր - Նորություններ - Գիտաժողովներ - Բոլոր հրապարակումները մամուլում
Բոլոր հայտարարությունները - Լուսանկարներ - «Գիտություն» թերթ - Հիմնադրամներ - Հոբելյաններ - Հրատարակություններ
Վեբ ռեսուրսներ - Այլ ակադեմիաներ - Համալսարաններ
Լինդաույում Նոբելյան մրցանակի դափնեկրի հետ հանդիպում - Կայքի քարտեզ
© Copyright 1998-2018, Բոլոր հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են:
Կայքը պատրաստված է և սպասարկվում է Հայաստանի ակադեմիական գիտահետազոտական կոմպյուտերային ցանցի կողմից (ASNET-AM)
Հարցերի կամ առաջարկությունների համար կարող եք գրել webmaster {[ at ]} sci.am էլեկտրոնային փոստին: