National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am Facebook Page
General Page About Academy Divisions Organizations Members Contact us
Yervant Zorian
Dr., Professor
COVID-19
Structure
Presidium Members
Documents
Innovation Proposals
Publications
Funds
Conferences
Competitions
Photogallery
Videogallery
Web Resources
Other Academies
"Gitutyun" newspaper
"In the World of Science" Journal
Publications in Press
Notices
Anniversaries
Universities
News
Scientific Results
Diaspora Department presents
Young Scientist Tribune
Our Honored Figures
Announcements
Lindau Nobel Laureate Meeting
Sitemap
Diaspora Department presents
Pogos L. Zekiyan

    ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Պողոս Լևոն Զեքիյանը ծնվել է 1943 թ. հոկտեմբերի 21-ին Թուրքիայում՝ Ստամբուլում:
    Մայրը` Սոֆի Մազլմյանը, թեև բարձրագույն կրթություն չուներ, կարևոր ազդեցություն է ունեցել նրա կյանքի և մտավոր գործունեության ուղղության ընտրության վրա: Հայրը` Անտոն Զեքիյանը, եղել է Թուրքիայի լավագույն ոսկերիչներից մեկը:
   1949 թ. Պողոս Զեքիյանն ընդունվել է Ստամբուլի Վենետիկյան մասնաճյուղի Մխիթարյան նախակրթական դպրոց, սովորել հինգ տարի և հենց այդ ժամանակ հասկացել, որ մեծ ցանկություն ունի շարունակելու իր կրթությունն իբրև հոգևորական, քանզի ամեն անգամ խանդավառվում էր` տեսնելով վարդապետներին: Նախակրթարանն ավարտելուց հետո, քանի որ հնարավորություն էր ստեղծվել կրթությունը շարունակելու Իտալիայի Մխիթարյան միաբանությունում, մայրը` Սոֆին, Պողոսին տանում է Ստամբուլի իտալական դպրոց` շարունակելու կրթությունը:
    1955 թ. նա մեկնում է Վենետիկ` Դպրեվանքում շարունակելու իր ուսումը:  Պողոսն այդ տարիներին ունեցել է այնպիսի ուսուցիչներ, ինչպիսիք էին Հայր Եղիա Փեչիկյանը, Հայր Մեսրոպ Ճանաշյանը, Հայր Ներսես Տեր-Ներսիսյանը, Հայր Պողոս Անանյանը, Հայր Կյուրեղ Քիպարյանը, որոնք կերտել են Պողոս Զեքիյան գիտնականին և անջնջելի հետք թողել նրա ապագայի վրա: Նրանք դասավանդել են ժամանակակից հայոց լեզու, գրականություն, գրաբար, եկեղեցու պատմություն և երիտասարդ Պողոսի մեջ հայագիտության խոր արմատներ գցել:
    1959 թ. տակավին երիտասարդ Պողոսը տեղափոխվում է Հռոմի Գրեգորյան պապական համալսարան, որն այդ տարիներին ապրում էր իր ոսկեդարը, և այդ հաստատությունում սովորում է ինը տարի` մինչև 1968 թ.: Նա մասնագիտանում է փիլիսոփայության, աստվածաբանության, ինչպես նաև արևելյան աստվածաբանության բնագավառներում (1966–1968 թթ.): Նրա ուսուցիչները եղել են 20-րդ դարի քրիստոնյա, հավատացյալ, փիլիսոփայության բնագավառի այնպիսի մեծություններ, ինչպիսիք են Ժոզեֆ Դը Ֆինանսը, Յոհաննես Բապտիստա Լոցը, Ռընե Լատուրելը, Խուան Ալֆարոն, որոնք դասավանդել են փիլիսոփայության և աստվածաբանության բնագավառների տարբեր առարկաներ:
    1967 թ. Պողոս Զեքիյանը ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա` կոչվելով Հայր Լևոն Զեքիյան:
    Շուտով Լևոն Զեքիյանն ստիպված է լինում վերադառնալ Ստամբուլ, քանի որ այն ժամանակահատվածը, որ նրան հատկացվել էր պետության կողմից կրթության նպատակով, արդեն ավարտվում էր: Վերադառնալով նա աշխատանքի է անցնում Ստամբուլի համալսարանի փիլիսոփայության ամբիոնում: Այստեղ գնահատվում է  դասական հունարենի և լատիներենի նրա իմացությունը և որոշվում, որ նա պետք է զբաղվի «Սուրբ Օգոստինոսի ճանաչողական դրությունը» թեմայի ուսումնասիրությամբ: Գիտական թեզ մեծ հաջողությամբ պաշտպանում է  1973 թ.՝ թուրք պրոֆեսորներ Ֆեհբի Էրալբի և Մաջիտ Գեոգբերկի ղեկավարությամբ: Այդպիսով՝ փաստորեն առաջին անգամ թուրքերենով ուսումնասիրություն է կատարվում Սուրբ Օգոստինոսի մասին: Աշխատանքը մեծ հաջողություն է ունենում, և դա փաստում է այն, որ Սուրբ Օգոստինոսը Արևմուտքում առավելապես հայտնի էր իբրև աստվածաբան, մինչդեռ Զեքիյանն առաջին անգամ ուսումնասիրում է Սուրբ Օգոստինոսին՝ իբրև փիլիսոփա, ներկայացնում վերջինիս փիլիսոփայական մոտեցումները:
    Այդ ընթացքում միաժամանակ նա դասավանդում է Ստամբուլի վարժարաններում, հայկական վարժարանում` հայերեն, իտալական վարժարանում` փիլիսոփայություն:
    Գիտական թեզը պաշտպանելուց հետո՝ 1974 թ., նա վերադառնում է Վենետիկ և անմիջապես նշանակվում «Բազմավեպ» պարբերականի խմբագրի օգնական և «Հայ ընտանիք» ամսագրի խմբագիր, որը հայերեն և անգլերեն երկլեզու ամսագիր էր, իսկ 1980-85 թթ. Հայր Լևոն Զեքիյանն արդեն «Բազմավեպ» պարբերականի գլխավոր խմբագիրն էր: 1974 թ. նա դասավանդում է Վենետիկի Մուրադ-Ռաֆայելյան (Մուրատ Ռափայելյան) վարժարանում, իսկ 1982–1985 թթ. նա զբաղեցրել է այդ հաստատության տնօրենի պաշտոնը:
    Երբ 1974 թ.-ին Ստամբուլից վերադառնում է Իտալիա, Հայր Լևոնը մի գրախանութում տեսնում է «Համաշխարհային գրականության պատմությունը»՝ 50 հատորով: Ինչպես շատ հայեր, նա էլ հետաքրքրությունից դրդված փնտրում է հայ գրականության մասին գոնե ինչ-որ տեղեկություն, բայց ոչինչ չի գտնում: Որոշ ժամանակ անց լույս է տեսնում «Համաշխարհային գրականության» մեկ ուրիշ հանրագիտարան, սակայն այնտեղ ևս ոչ մի տեղեկություն չի լինում հայ գրականության մասին: Զեքիյանը հասկանում է, որ պետք է քայլեր ձեռնարկել` հայ գրականությունը դուրս բերելու ստեղծված փակուղային իրավիճակից, և դրա լավագույն ելքը համարում է Վենետիկի պետական համալսարանում հայոց լեզու և գրականություն դասավանդելը: 1976 թվականից մինչև օրս նա ստանձնել է մի կարևոր առաքելություն՝ հատկապես օտարազգի մասնագետներից հայագետների սերունդ պատրաստել, որոնք պետք է դառնան հայոց լեզվի և գրականության նվիրյալներ:
    1985 թվականին Պողոս Զեքիյանը դուրս եկավ Մխիթարյան միաբանության շարքերից, սակայն մինչ օրս նա իրեն համարում է Մխիթարի հետևորդ:
    Վենետիկի պետական համալսարանում Զեքիյանը դասավանդել է մինչև 2011 թ.: Նրա ղեկավարությամբ Վենետիկի համալսարանում և Վատիկանի Արևելյան ինստիտուտում  պաշտպանվել է մագիստրոսական և  թեկնածուական շուրջ 70 աշխատանք: Պաշտպանողներից 25-ը գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան են ստացել և այսօր էլ մեծ հաջողությամբ զբաղվում են հայագիտությամբ: Ի դեպ, նրանց մեծամասնությունը հայազգի չէ: Հարկ է նշել նրա լավագույն ուսանողներից մի քանիսի անունները` Մոնսինյոր Կլաուդիո Գուջերոտտի, որը ինը տարի եղել է Վրաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի պապական դեսպանը, Պայքար Սվազլյան, որն այժմ Իտալիայի հայերի միության նախագահն է, Ալդո Ֆեռարի՝ Ղարաբաղի պատմության մասին մի ծավալուն աշխատության հեղինակ, Ջուստ Տրայինա, որը Մովսես Խորենացու մասին լուրջ հետազոտություն է իրականացրել, և Սորբոնում զբաղվում է հայագիտության ուսումնասիրության հարցերով, Պաուլո Լուկկա, որը «Մնացորդաց գրքի» հայերեն թարգմանությունն է ուսումնասիրել և շատ հետաքրքիր լուծումներ գտել, Բենեդետտա Քոնթին, որն ուսումնասիրել է Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայությունը:
   Այսպիսով՝ պիտի փաստել, որ Զեքիյանի անխոնջ աշխատասիրության շնորհիվ Իտալիայում և առհասարակ Եվրոպայում գործում է հայագիտական լուրջ դպրոց:
   1988 թվականից Զեքիյանը Վատիկանի արևելագիտական համալսարանում դասավանդում է «Հայ եկեղեցու աստվածաբանություն» և «Հայ եկեղեցու հոգևորություն» առարկաները:
   1986 թվականից Պողոս Զեքիյանը Վենետիկի համալսարանում նախաձեռնել է «Ամառային դպրոց», որը տևում է 20-25 օր: Այստեղ դասավանդում են հայագիտություն` արևմտահայերեն, գրականություն, պատմություն, և այժմ աշխարհի հայտնի հայագետներից շատերն անցել են այս դպրոցի դասընթացները: Այս տարիների ընթացքում դասընթացներին մասնակցել է շուրջ 1500 մարդ:
   Պողոս Զեքիյանը հեղինակ է 14 մենագրության, որտեղ հիմնականում ուսումնասիրել է հայերի ներկայությունը Իտալիայում, արդի հայ թատրոնի սկզբնաքայլերը, հայության արդիականացման գործընթացները և հայ ինքնությունը: Աշխատություններ ունի նաև փիլիսոփայության և հումանիզմի վերաբերյալ: Նա իտալերեն է թարգմանել «Նարեկը» և խմբագրել է ավելի քան 25 հատոր գիրք: 200 գիտական հոդվածի հեղինակ է, որի ծանրակշիռ մասը վերաբերում է հայագիտության տարբեր բնագավառներին, փիլիսոփայության խնդիրներին:
   Պողոս Զեքիյանը, բացի հայերենից, տիրապետում է իտալերենի, թուրքերենի, ֆրանսերենի, անգլերենի, գերմաներենի, իսկ հին լեզուներից՝ լատիներենի և հունարենի: 1992 թվականից Վենետիկի գիտության, բանասիրության և արվեստի ինստիտուտի թղթակից անդամ է, իսկ 2005 թ.-ից` իսկական անդամ, 2000 թ.-ից՝ ԵՊՀ պատվավոր դոկտոր, մի շարք համալսարանների պատվավոր պրոֆեսոր: 2000 թ. նա պարգևատրվել է ԵՊՀ ոսկե մեդալով:
   Պողոս Զեքիյանը մինչ այժմ էլ հնարավորության դեպքում սիրով գալիս է Հայաստան և իր գիտելիքները փոխանցում հայ երիտասարդ մասնագետներին ու գիտնականներին:
   Հաշվի առնելով Պողոս Զեքիյանի գիտական, մանկավարժական, հայապահպանության գործում ունեցած մեծ վաստակը, ինչպես նաև մայր հայրենիքի հետ սերտ կապերը՝ Գիտությունների ազգային ակադեմիան 1994 թվականին նրան ընտրել է ԳԱԱ  արտասահմանյան անդամ:
   Պողոս Զեքիյանը ցայսօր մեծ ջանքեր է ներդնում հայապահպանության, հայագիտության դպրոցի ընդլայնման գործում և սերտորեն համագործակցում է Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի և գիտակրթական այլ հաստատությունների հետ:

   Գոհար Իսկանդարյան, պ.գ.թ. դոցենտ
   ՀՀ ԳԱԱ սփյուռքի բաժնի գիտքարտուղար


Notices








On the 21st of February, 2024, The Institute of Language named after H. Acharyan of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia invites you to participate in the international conference "Current Problems of Studying and Teaching the Armenian Language". The conference will take place at the Institute of Language

Ս.թ. փետրվարի 23-ին ժ. 15:00-ին ՀՀ ԳԱԱ նիստերի դահլիճում (Բաղրամյան պող., 24) տեղի կունենա «Չընդհատված ծածկագիր. հայեր» գիտական ֆիլմի ցուցադրությունը և քննարկումը

The Shirak Center for Armenological Studies of NAS RA is starting to publish the 1 (27) volume of the "Scientific Works" journal for 2024. Priority is given to articles in English and Russian. The deadline for receiving articles is March 1, 2024

Международный инновационный центр нанотехнологий СНГ (МИЦНТ СНГ) при поддержке Межгосударственного фонда гуманитарного сотрудничества государств - участников СНГ (МФГС) и Объединенного института ядерных исследований объявляет о проведении конкурса на соискание грантов на разработку проектов в рамках деятельности МИЦНТ СНГ в 2024 году и очередной Стажировки молодых ученых и специалистов стран СНГ в Дубне в апреле - мае 2024года

The international conference "Armenia as a Civilizational Crossroad: Historical and Cultural Ties" is scheduled to take place from March 28 to 30, 2024, organized by the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia and Yerevan State University

ՀՀ գիտության և տեխնիկայի զարգացման 2020-2024թթ. գերակայության ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծ

Publications in Press
20/02/2024

Ակադեմիական քաղաքի նախագծի ռիսկերը. պարզաբանում է Կենդանաբանության ինստիտուտի տնօրենը
tech.news.am
20/02/2024

Սեյսմոլոգիան ՀՀ-ի համար միշտ լինելու է առաջնային ուղղություն․ ԳԱԱ-ում ներկայացվեց սեյսմիկ արդիական ցանցն ու բացվեց տվյալների հաշվողական կենտրոն
armenpress.am
20/02/2024

Գիրք ընթերցելը նույնն է, ինչ լեռներ գնալը
1lurer.am
20/02/2024

«Գիտուժի» ներկայացուցիչների հետ քննարկվել են գիտահետազոտական ոլորտում պետական պատվերների ձևակերպման հարցեր
1lurer.am
This site has been visited
6 848 379

times since 01.01.2005
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
NAS RA Logo (black, blue)
Top Website last updated on:  11:19, 21/02/2024 Top
General Page - About Academy - Divisions - Organizations - Members - Contact us - Structure - COVID-19
Presidium Members - Documents - Innovation Proposals - Publications - Funds - Conferences - Competitions
Photogallery - Videogallery - Web Resources - Other Academies - "Gitutyun" newspaper - "In the World of Science" Journal - Publications in Press
Notices - Anniversaries - Universities - News - Scientific Results - Diaspora Department presents - Young Scientist Tribune
Our Honored Figures - Announcements - Lindau Nobel Laureate Meeting - Sitemap
© Copyright 1998-2024 All Rights Reserved.
Website is created and supported by Academical Scientific Research Computer Network of Armenia (ASNET-AM)
For any suggestions write to webmaster {[ at ]} sci.am