National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am Facebook Page
General Page About Academy Divisions Organizations Members Contact us
Vartan Gregorian
Dr., Professor
COVID-19
Structure
Presidium Members
Documents
Innovation Proposals
Publications
Funds
Conferences
Competitions
Photogallery
Videogallery
Web Resources
Other Academies
"Gitutyun" newspaper
"In the World of Science" Journal
Publications in Press
Notices
Anniversaries
Universities
News
Scientific Results
Diaspora Department presents
Young Scientist Tribune
Our Honored Figures
Announcements
Lindau Nobel Laureate Meeting
Sitemap
Diaspora Department presents
Zadig Mouradian

    ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, աստղաֆիզիկոս Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանը ծնվել է  1930 թ. հուլիսի 10-ին Ռումինիայում` Բուխարեստ քաղաքում: Զադիգ  Մուրադյանի արմատները Արևմտյան Հայաստանի Սվազի նահանգի Փուրկ գյուղից են: Նրա պապը` Զադիգ  Մուրադյանը, Ռումինիա է գաղթել դեռևս 1890 թ.: 

    Զադիգը հաճախել է հայկական նախակրթարան, հետո` գերմանական դպրոց, որը հիմնվել էր դեռևս 19-րդ դարում և համարվում էր Ռումինիայի լավագույն դպրոցներից մեկը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ խորհրդային զորքերը 1944 թ. մտնում են Ռումինիա, այդ դպրոցը փակվում է: Զադիգն ուսումը շարունակում է Բուխարեստի հ. 1 դպրոցում, որն էլ ավարտում է բարձր առաջադիմությամբ:

    Հատկանշական է, որ Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանի մասնագիտական ապագան կանխորոշվել է դեռևս հայկական դպրոցի 3-րդ դասարանում: Աշխարհագրության ուսուցիչը մի օր չի եկել դասի, և այդ օրը դասը վարել է ավելի բարձր դասարաններում դասավանդող Լևոն Բալջյանը, որը երեխաներին հարցրել է. «Կուզե±ք այսօր աշխարհագրության դաս անցկացնենք, թե՞ հետաքրքիր պատմություններ պատմեմ աշխարհագրության հետ կապված»: Բնականաբար երեխաները ցանկանում են լսել պատմությունը: Նա սկսում է պատմել Ժյուլ Վեռնի «Երկից դեպի լուսին» գրքի բովանդակությունը: Այս գիրքը արթնացնում է Զադիգի հետաքրքրասիրությունը. նա սկսում է կարդալ այդ ոլորտի շատ նյութեր, այնուհետև` գրքեր, և հասկանում, որ իր սերը առհավետ կապված է տիեզերքի հետ:

    Այդ երիտասարդ ուսուցիչը` Լևոն Բալջյանը, որն ակամայից ազդում է Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանի ապագա մասնագիտության ընտրության վրա, հետագայում որոշում է դառնալ վարդապետ: 1943 թ. սեպտեմբերի 30-ին նա Աթենքում ձեռնադրվում է կուսակրոն քահանա, վարդապետ, ապա ընտրվում Ռումինիայի հայոց թեմի հոգևոր առաջնորդ: Հետագայում Գևորգ 6-րդ կաթողիկոսը նրան հրավիրում է Էջմիածին: Իսկ 1955 թ. Լևոն Բալջյանը դառնում է Ամենայն Հայոց Վազգեն 1-ին կաթողիկոսը: Ամբողջ կյանքի ընթացքում Զադիգ Մուրադյանի և իր ուսուցչի կապը շարունակվում է:

    Դպրոցն ավարտելուց հետո հոր խորհրդով նա սովորում է արհեստ` արծաթագործություն, այնուհետև՝ լուսանկարչություն: 

    Քանի որ աստղագիտությունը և ֆիզիկան իրար հետ կապված են, դպրոցից հետո Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանն ընդունվում է Բուխարեստի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետ, չորս տարի գերազանց սովորելուց հետո նա ընտրում է աստղաֆիզիկայի մասնաճյուղը: Ավարտելուց հետո Զադիգին` որպես լավագույն ուսանողի առաջարկում են մնալ աստղաֆիզիկայի բաժնում՝ որպես ասիստենտ: Բայց կար մի խնդիր. Զադիգը համարվում է «սոցիալապես ոչ առողջ» ընտանիքից սերած`կապիտալիստ, քանի որ նրանք խանութ ունեին, և հենց դրա համար նրան չեն հատկացնում ասիստենտի հաստիքը:

    Զադիգը աշխատանք է գտնում Բուխարեստի երկաթգործարանում` որպես ինժեներ, մեկ տարի անց այդ գործարանի լաբորատորիայի ղեկավարն էր:

    1957 թ. միջազգային գեոֆիզիկայի տարի էր, և աստղադիտարանում բացվում է 2 հաստիք, որից մեկը զբաղեցնում է Զադիգը: Նա առավելապես ցանկանում էր մասնագիտանալ տիեզերագիտության ոլորտում, սակայն աստղադիտարանում թափուր տեղը արևային ֆիզիկայի բնագավառում էր: Մեկ տարի աշխատելուց հետո երիտասարդ Զադիգը որոշում է իր գիտելիքները ավելի խորացնելու համար մեկնել Ֆրանսիա: 1959 թ. նա աշխատանքի է անցնում Ֆրանսիայի աստղադիտարանի արևային ֆիզիկայի բաժնում` միաժամանակ լծվելով գիտական թեզի պատրաստման գործին: 

    1965 թ. Սորբոնի համալսարանում հաջողությամբ պաշտպանում է գիտական ատենախոսությունը և դառնում հետազոտող: Նա որոշ ժամանակ զբաղեցնում է Ֆրանսիայի աստղադիտարանի արևային ֆիզիկայի բաժնի վարիչի պաշտոնը, սակայն վարչական գործեր չսիրելու պատճառով շուտով դուրս է գալիս և մնում է որպես հետազոտող: Հինգ տարի դասավանդում է Բուխարեստի ֆիզիկայի ֆակուլտետում: Նրա գլխավորությամբ 6 հետազոտող պաշտպանում են իրենց թեկնածուական աշխատանքները: Զադիգը ողջ կյանքի ընթացքում աշխատում և հետևում է աստղերի ու Արևի շարժին` Փարիզի Մեդոնի աստղադիտարանից` տիեզերական հետազոտությունների լաբորատորիայից:

    1994 թ.-ից մինչև իր կյանքի մայրամուտը Զադիգ Մուրադյանը համագործակցել է Բյուրականի աստղադիտարանի հետ, 1997 թ.-ից՝ Տիեզերական հետազոտությունների և աստղաֆիզիկայի սարքավորումների լաբորատորիայի հետ:
Պատվարժան աստղագետը անդամակցել է Միջազգային աստղագիտական միությանը, Եվրոպական աստղագիտական միությանը, Ֆրանսիական աստղագիտական միությանը, Ռումինիայի գիտության ակադեմիային, Հայկական աստղագիտական միությանը (ArAS, 2009):

    Զադիգ Մուրադյանն առաջին անգամ Հայաստան այցելել է 1989 թ.` մասնակցելու IAU137 գիտաժողովին: Իսկ 1990-ականներից սկսած՝ համագործակցել է Բյուրականի աստղադիտարանի աշխատակից Արթուր Նիկողոսյանի հետ: Զադիգ Մուրադյանը 1995-ին անկախ Հայաստանի Բյուրականի աստղադիտարանում հայ-ֆրանսիական առաջին գիտաժողովի կազմակերպիչներից էր, որը նվիրված էր աստղաֆիզիկայի տարաբնույթ խնդիրներին: 
Բացի գիտական գործունեությունից՝ երիտասարդ տարիներին նա Ֆրանսիայի հայ համայնքում ակտիվ հասարակական գործունեություն է ծավալել: Նրա ջանքերով 1980-ականների սկզբներին Ֆրանսիայում կազմակերպվել է հայ երաժիշտների համերգների մի շարք, որտեղ հանդես են եկել Առնո Բաբաջանյանը, Ալեքսանդր Հարությունյանը, Ադամ Խուդոյանը, Էդուարդ Միրզոյանը: Անդամակցել է ֆրանսիայում գործող հայ գիտնականների ասոցիացիային:

    1974 թ. նա գտնում է իր կյանքի ընկերոջը՝ Աիդա Բասմաջյանին, ունենում են երկու զավակ` Վան Տրդատը և Թալինը, որոնց հայեցի դաստիարակություն են տալիս: Դուստրը` Թալինը, այժմ բավական ակտիվ գործունեություն է ծավալում Փարիզի հայկական բարեգործական միությունում:

    Հաշվի առնելով Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանի գիտական վաստակը, ինչպես նաև մայր հայրենիքի հետ սերտ կապերը՝ ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիան 2008 թվականին նրան ընտրեց ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ:
Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանը մեծ ջանքեր է ներդրել աստղաֆիզիկայի ոլորտի զարգացման գործում և սերտորեն համագործակցել է Հայաստանի գիտական շրջանակների համապատասխան մասնագետների հետ:
2020 թ. հունվարին Զադիգ Մուրադյանը կնքում է իր մահկանացուն՝ մինչև կյանքի վերջը հայրենիքին՝ Հայաստանին, ծառայելու փափագով:

   Գոհար Իսկանդարյան, պ.գ.թ., դոցենտ,
   ՀՀ ԳԱԱ սփյուռքի բաժնի գիտքարտուղար


Notices








On April 23, 2024, at 10:30, the Annual General Meeting of NAS RA on the main results of the scientific and scientific-organizational activity of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia for 2023 will be held. The Annual General Meetings of the Divisions of Sciences will be held on April 22 at 10:00

The Institute of Physical Research of NAS of Armenia in collaboration with the IPR Armenia Optica Student Chapter have announced a photo contest entitled "Light through the Eyes of a Photographer" dedicated to the International Day of Light. The registration deadline for the competition is May 1

Ս.թ. ապրիլի 10-ին ժ. 15:00-ին ՀՀ ԳԱԱ նիստերի դահլիճում (Բաղրամյան պող., 24) տեղի կունենա սեմինարների շարքի երրորդ հանդիպումը՝ «Հավաքում ենք փաթիլ. ատոմներից դեպի մոլեկուլ և բյուրեղ» խորագրով: Որպես մոդերատոր հանդես կգա անվանի քիմիկոս, SKOLKOVO-ի գիտության և տեխնոլոգիաների ինստիտուտի պրոֆեսոր Արտեմ Օհանովը

On April 5 2024, a seminar on the topic "Advanced channeling Technologies: Strong external Electromagnetic fields to guide charged and Neutral Beams" will be held at the conference hall of the NAS RA Presidum which will be presented by professor of the Institute of Nuclear Physics (Italy) Sultan Dabagov

On April 1st 2024, a seminar on the topic "Magnetometry with nuclear spin-polarized 14N in NV centers in diamond" will be held at the conference hall of the RA NAS Presidium which will be presented by professor of the University of Latvia Marcis Auzinsh

The Shirak Center for Armenological Studies of NAS RA is starting to publish the 1 (27) volume of the "Scientific Works" journal for 2024. Priority is given to articles in English and Russian. The deadline for receiving articles is March 1, 2024

Международный инновационный центр нанотехнологий СНГ (МИЦНТ СНГ) при поддержке Межгосударственного фонда гуманитарного сотрудничества государств - участников СНГ (МФГС) и Объединенного института ядерных исследований объявляет о проведении конкурса на соискание грантов на разработку проектов в рамках деятельности МИЦНТ СНГ в 2024 году и очередной Стажировки молодых ученых и специалистов стран СНГ в Дубне в апреле - мае 2024года

ՀՀ գիտության և տեխնիկայի զարգացման 2020-2024թթ. գերակայության ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծ

Publications in Press
15/04/2024

Ֆինանսական փոխհատուցում կտրամադրվի գիտական աշխատանքների հրատարակության համար․ նոր կարգ
escs.am
12/04/2024

Մեկնարկել է «Երկակի նշանակության գիտական նախագծեր 2024» մրցույթը
escs.am
12/04/2024

Նոր կարգ՝ ուղղված արշավախմբերի կազմակերպանը, գիտական գործուղման ճանապարհածախսի փոխհատուցմանը
escs.am
11/04/2024

Արցախի՝ աղվանական ներկայացվող կոթողները որևէ կապ չունեն աղվանների և կովկասյան բնիկ հանրույթների հետ․ Monument Watch
news.am
This site has been visited
6 955 128

times since 01.01.2005
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
NAS RA Logo (black, blue)
Top Website last updated on:  14:39, 22/04/2024 Top
General Page - About Academy - Divisions - Organizations - Members - Contact us - Structure - COVID-19
Presidium Members - Documents - Innovation Proposals - Publications - Funds - Conferences - Competitions
Photogallery - Videogallery - Web Resources - Other Academies - "Gitutyun" newspaper - "In the World of Science" Journal - Publications in Press
Notices - Anniversaries - Universities - News - Scientific Results - Diaspora Department presents - Young Scientist Tribune
Our Honored Figures - Announcements - Lindau Nobel Laureate Meeting - Sitemap
© Copyright 1998-2024 All Rights Reserved.
Website is created and supported by Academical Scientific Research Computer Network of Armenia (ASNET-AM)
For any suggestions write to webmaster {[ at ]} sci.am