National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am Facebook Page
General Page About Academy Divisions Organizations Members Contact us
Zadig Mouradian
Dr. of Phys.-Math. Sciences
COVID-19
Structure
Presidium Members
Documents
Innovation Proposals
Publications
Funds
Conferences
Competitions
Photogallery
Videogallery
Web Resources
Other Academies
"Gitutyun" newspaper
"In the World of Science" Journal
Publications in Press
Notices
Anniversaries
Universities
News
Scientific Results
Diaspora Department presents
Young Scientist Tribune
Our Honored Figures
Announcements
Lindau Nobel Laureate Meeting
Sitemap
News
21/05/2020
ՀՀ ԳԱԱ-ի Բնական գիտությունների բաժանմունքն ամփոփեց 2019թ-ի գործունեության արդյունքները բաժանմունքի տարեկան ընդհանուր ժողովում

    Սույն թվականի մայիսի 21-ին հեռավար եղանակով տեղի ունեցավ ՀՀ ԳԱԱ-ի Բնական գիտությունների  բաժանմունքի տարեկան ընդհանուր ժողովը: 
    Բաժանմունքի կազմում ընդգրկված են Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների, «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական, Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնները, Ա.Թախտաջյանի անվան բուսաբանության, Հ.Բունիաթյանի անվան կենսաքիմիայի, Գ.Դավթյանի անվան հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների, Մոլեկուլային կենսաբանության, Լ.Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտները:
    Բաժանմունքի կազմում ընդգրկված են՝ 7 ակադեմիկոս, 11 թղթակից և 27 արտասահմանյան անդամ, 12 պատվավոր դոկտոր: 
    Հաշվետու տարում բաժանմունքի կողմից կազմակերպվել է մարդու գենոմի ուսումնասիրության հեռանկարներին նվիրված կլոր սեղան, որի ընթացքում ներկայացվել են ՀՀ կառավարության հետ այդ ծրագրի քննարկման արդյունքները: ՀՀ Աարտաքին գործերի նախարարության և Սինգապուրի ազգային պարկերի խորհրդի միջև ստորագրվել է Երևանի բուսաբանական այգու բարեկարգման վերաբերյալ հուշագիր:
    Բաժանմունքի գիտահետազոտական կազմակերպություններն անցկացրել են հանրապետական և միջազգային 9 միջոցառում, այդ թվում` ուսուցողական սեմինարներ, գիտաժողովներ, գիտարշավներ, որոնց մասնակցել է 642 մարդ (83-ն արտերկրից): 
    Բաժանմունքի գիտահետազոտական կազմակերպությունները տպագրել են 306 հոդված (202-ն արտասահմանում), 182 թեզիս (112-ն արտասահմանում), 3 մենագրություն, 3 ուսումնական ձեռնարկ և ստացել է 4 արտոնագիր:
    Բաժանմունքի 5 մասնագիտական խորհուրդներում պաշտպանվել է 12 թեկնածուական և 2 դոկտորական ատենախոսություն: 
    Ժողովի ընթացքում 2019թ-ի գիտական և գիտակազմակերպական գործունեության հիմնական արդյունքները ներկայացրեց բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Ռուբեն Հարությունյանը: 
Հաշվետվությունից հետո լսվեցին բաժանմունքի գիտական կազմակերպությունների տնօրենների ելույթները: 

20200521_2.jpg

ՀՀ ԳԱԱ բնական  գիտությունների բաժանմունքի հիմնարկների  հիմնարար նվաճումները, որոնք ունեն կիրառական նշանակություն

«Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոն

    Սելեկցիայի մեթոդով ընտրվել են կաթնաթթվային բակտերաների պրոբիոտիկ շտամներ` նոր կաթնաթթվային մթերքների ստեղծման համար: Մշակվել և արտոնագրվել է բուսական հումքի թափոններից բարձր ելքով և մաքրությամբ ջրալույծ մելանինի ստացման  արդյունավետ տեխնոլոգիա:Պարզվել են Քաջարանի պղնձամոլիբդենային հանքավայրի հանքանմուշներից պղնձի մանրէաբանական կորզման գործընթացի օպտիմալ պայմանները: Կենսատարրալուծման գործընթացի փորձարկումները թույլ են տալիս եզրակացնել, որ պղնձի կենսակորզումը ցածրորակ հանքաքարից կարելի է արդյունավետորեն իրականացնել «Կաշեն» ադապտացված կուլտուրայի կիրառմամբ: Կատարվել է ՄԱԿ-ում պահպանվող մանրէների կուլտուրաների հավաքածուի շուրջ 2000 հեռանկարային շտամերի անձնագրային տվյալների ամփոփում և գնահատում:Շարունակվում է մի շարք օպտիկապես ատիվ, բժշկական, դեղագործական և ախտորոշիչ նշանակություն ունեցող ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների արտադրությունը և իրացումն եվրոպական շուկայում:Հաշվետու ժամանակահատվածում արտադրվել է շուրջ 2,5 տ. «Էկոբիոֆիդ» և «Էկոբիոֆիդ+» կենսապարարտանյութ, որն իրացվում է Հանրապետության տարբեր ֆերմաներում:Շարունակվել է «Նարինե» կաթնաթթվային արտադրանքի մեջ որպես բնական համային հավելանյութեր օգտագործվող պտղամրգային օշարկների արտադրությունը։

Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտ

    Աֆրիկյան ժանտախտի վիրուսով խոզերի վարակի հնարավոր աղբյուրներ հայտնաբերելու նպատակով ուսումնասիրվել են վիրուսի գոյատևման պայմանները տզրուկների օրգանիզմում, ինչը վկայում է, որ դրանք կարող են հանդիսանալ տվյալ վիրուսի հնարավոր պահեստարան:ՀՀ Խաղողի ազգային կոլեկցիոն այգու գենետիկական ռեսուրսների մոլեկուլային նույնականացման և փաստագրման VITIS տվյալները ինտեգրվել է եվրոպական տվյալների շտեմարան՝ ապահովելով խաղողի հայկական սորտերի մասին տեղեկատվության լայն հասանելիություն:Մշակվել է դեղերի վերաթիրախավորման կենսաինֆորմատիկական ալգորիթմ, որը ֆունկցիոնալ կլաստերների էքսպրեսիայի փոփոխությունների հիման վրա թույլ է տալիս արդեն իսկ գրանցված դեղերի համար բացահայտել նոր նշանակումներ:

Հ.Բունիաթյանի անվան կենսաքիմիայի ինստիտուտ 
    Հետազոտվել է գալարմինի և դրա անալոգների կենսաբանական ակտիվությունը մոլեկուլային դոկինգի մեթոդով: Պրոլինով պեպտիդների կենսաբանական ակտիվության մեխանիզմների բացահայտման նպատակով ուսումնասիրվել է դրանց փոխազդեցությունը մկան և մարդու ռեցեպտորների հետ: Պրոլինով հարուստ պեպտիդների դոկինգները շատ ուժեղ փոխազդեցություն են դրսևորում, որը վկայում է հետազոտվող նյութերի բարձր կենսաբանական ակտիվության մասին:Բացահայտվել է պաթոգեն սնկերի առկայության որոշման հնարավորությունը լեկտին սենսիբիլիզացված անիզոտրոպ արծաթի նանոմասնիկների  օգտագործմամբ: Փորձարկվում են տարբեր ածխաջրային սպեցիֆիկությամբ օժտված լեկտիններ մեթոդի մաքսիմալ զգայնության և սպեցիֆիկության  համար: 

Լ.Ա.Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտ 
    Հաշվետու ժամանակահատվածում խոյերի իմունիզացիայի արդյունքում կատարվել է օձի թույնի դեմ հակաթույնի ստացում, ինչպես նաև շիճուկի էֆեկտիվության գնահատում մի շարք փորձարարական մոտեցումների միջոցով, և դրա արդյունավետության գնահատումը միջազգային և Հայաստանի բուժհիմնարկություններում:Ամբողջովին մշակվել և ներդրվել է առնետների մոտ գյուրզայի թույնի ներուղեղային ներարկման միջոցով հեմորագիկ ինսուլտի մոդելավորման մեթոդը:

Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոն 
    Մշակվել է շրջակա միջավայրի բաղադրիչների ցածր ակտիվությամբ նմուշների գամմա-սպեկտրաչափական միջլաբորատոր ծրագիր՝ խորհրդատվական ծառայություններ մատուցելու հեռանկարով: ՀՀ տարածքում ստեղծված ռադիոէկոլոգիական մոնիթորինգի ցանցը 2019 թ-ին ներառվել է Ring of Five ռադիոակտիվ աղտոտիչների մոնիթորինգի եվրոպական ցանց:   Շարունակվել են սննդամթերքում քիմիական վտանգների և դրանցով պայմանավորված ռիսկի գնահատման աշխատանքները: Իրացվող հավի, ձկան և մեղրի մեջ հայտնաբերված հակամանրէային նյութերի ներազդեցությամբ պայմանավորված առողջական ռիսկը գտնվել է թույլատրելի տիրույթում: Սննդակարգային ուսումնասիրությունների շրջանակում ստեղծվել է կաթ-կաթնամթերքի և միս-մսամթերքի սպառման վերաբերյալ տվյալների հենք՝ քիմիական վտանգներով պայմանավորված առողջական ռիսկի գնահատման համար:ՀՀ բնական արոտների և խոտհարքների հետազոտությունների արդյունքում ստեղծվել է տվյալների բազա՝ մոդելային տարածքների արդյունավետության, բուսածածկի կազմի, էներգետիկ-սննդային արժեքի, հողերում հիմնական մակրոտարրերի վերաբերյալ: Տվյալների վիճակագրական վելուծությունը և բազմագործոն ռեգրեսիոն մոդելների կիրառումը հնարավորություն է տալիս իրականացնել կերահանդակների արդյունավետության հետագա փոփոխությունների կանխատեսումներ: 

Ա.Թախտաջյանի անվան բուսաբանության ինստիտուտ
    Սևանա լճում ջրային ֆլորայի և բուսականության ուսումնասիրության նպատակով կատարվել են ջրասուզակային աշխատանքներ, որոնց արդյունքում 7 մետր խորությունից հայտնաբերվել է Հայաստանի ֆլորայի համար նոր Ruppiaceae  ընտանիքին և նոր   Ruppia   ցեղին  պատկանող Ruppia maritima  տեսակը:Հայաստանի ֆլորայի կենսակարգաբանական ուսումնասիրությունների  արդյունքում Կոտայքի մարզում Դալար գետի ձորի Աղվերան և Արզական գյուղերի միջև հայտնաբերվել է գիտության համար նոր տեսակ՝ Սզնի գրեգորյանի:Երևանի և Դարալեգիսի ֆլորիստիկ շրջաններից նախկինում արված հավաքների հիման վրա Հայաստանի ֆլորայի համար հայտնաբերվել է նոր Tanacetum uniflorum տեսակը:Գերմանիայի Կասելի համալսարանի և Նովոսիբիրսկի բուսաբանական այգու մասնագետների հետ համատեղ կատարվել է Հայաստանի համար հազվագյուտ Suaeda heterophylla տեսակի կարգաբանական ուսումնասիրություններ: Հետազոտության արդյունքում հաստատվել է S. heterophylla տեսակի տարածվածությունը Հայաստանում (Արարատի աղակալած ճահիճներ), որի գոյությունը Անդրկովկասում նախկինում կասկածի տակ էր գտնվում:

Գ.Դավթյանի անվան հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտ
    Առաջին անգամ Հայաստան է ներմուծվել և հողային ու անհող մշակույթների պայմաններում ուսումնասիրվել մոլորակի սննդանյութերով առավել հարուստ բույսերից մեկը՝ յուղատու մորինգան: Այն հայտնի է նաև  որպես դեղաբույս և «գերսնունդ»: Հիդրոպոնիկական պայմաններում բացահայտվել է այդ բույսի բարձր արդյունավետությունը: Ռադիոքիմիական ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզվել է, որ Արարատյան դաշտում /Հայկական ԱԷԿ-ի տեխնածին ազդեցության 30 կմ շառավղով գոտի/, անկախ աճեցման պայմաններից մի շարք դեղաբույսերի և բանջարաբույսերի բուսահումքը ռադիոէկոլոգիապես անվտանգ է՝ ըստ գումարային β-ռադիոակտիվության:Առաջին անգամ կառուցվել և փորձարկվել են ուղղաձիգ աէրոպոնիկ և խորը ջրային  հիդրոպոնիկ մոդուլներ, որտեղ աճեցվել են մի շարք տերևային բանջարեղեն:Համատեղ գիտահետազոտական աշխատանքներ կատարելու նպատակով համագործակցության պայմանագրեր են կնքվել Իրանի անհող ասոցիացիայի և Ռաֆսանջանի համալսարանի հետ: 

Կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոն 
    Ուսումնասիրվել են Սևանա լճում վերջին տարիներին տարածում ստացած «ծաղկման» երևույթները, ինչի պատճառը համակեցությունում ջրիմուռների բուռն զարգացումն է, որը խիստ բացասաբար է անդրադարձել լճի հիդրոբիոնտների կենսապայմանների վրա:ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության հետ պայմանագրի շրջանակներում իրականացվել են Սևանա լճի ձկան և խեցգետնի պաշարների գնահատման աշխատանքներ: Լճում արդյունագործական չափերի խեցգետինների կենսազանգվածը կտրուկ նվազել է. այն 11 անգամ պակաս էր նախորդ տարվա ցուցանիշից։ Վերջինս մի շարք գործոնների համատեղ ազդեցության արդյունք է, դրանցից են խեցգետնի պաշարների վատ կառավարումը և պոպուլյացիայում ժանգախտ քրոնիկ սնկային հիվանդության առկայությունը: Նախարարությանը ներկայացվել է առաջարկ Սևանա լճում խեցգետնի որսն արգելելու վերաբերյալ:Գնահատվել են Սևանա լճի ձկնային պաշարները: Նախորդ տարվա համեմատ դիտվել է սիգի ընդհանուր պաշարների նվազում մոտ 9.5 %-ով:  2019թ.  ձկան պաշարները պելագիալում հասել են 2668 տ: Ուսումնասիրվել է ծառայողական և որսորդական շների իքսոդային տզերի ակտիվությունը, տզակալության աստիճանը, տեսակային կազմը: Մակաբույծ և վիրուսակիր նեմատոդների հայտնաբերման և ուսումնասիրության նպատակով հետազոտվել են ավելի քան 40 պտղատու և դեկորատիվ բուսատեսակներ:Վաղ բրոնզեդարյան Շենգավիթ, Ուրարտական քաղաքներ Էրեբունի և Թեյշեբաինի, անտիկ բնակավայր Ավան հնագիտական հուշարձանների պեղումներից ստացված ֆաունիստիկ նյութերից մշակվել և տեսակներ են որոշվել 5000–ից ավել ոսկրային մնացորդների համար:

ՀՀ ԳԱԱ տեղեկատվական-վերլուծական ծառայություն
21.05.2020թ.


Notices








On 15 May 2024, at 14.00 a seminar on the topic "Astronomy in the crossroads of multidisciplinary and interdisciplinary sciences" will be held at the conference hall of Presidium of the NAS RA, which will be presented by the director of the Byurakan Astrophysical Observatory after V. Ambartsumian, cand.(phys.-math.) Areg Mickaelian

On April 23, 2024, at 10:30, the Annual General Meeting of NAS RA on the main results of the scientific and scientific-organizational activity of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia for 2023 will be held. The Annual General Meetings of the Divisions of Sciences will be held on April 22 at 10:00

The Institute of Physical Research of NAS of Armenia in collaboration with the IPR Armenia Optica Student Chapter have announced a photo contest entitled "Light through the Eyes of a Photographer" dedicated to the International Day of Light. The registration deadline for the competition is May 1

Ս.թ. ապրիլի 10-ին ժ. 15:00-ին ՀՀ ԳԱԱ նիստերի դահլիճում (Բաղրամյան պող., 24) տեղի կունենա սեմինարների շարքի երրորդ հանդիպումը՝ «Հավաքում ենք փաթիլ. ատոմներից դեպի մոլեկուլ և բյուրեղ» խորագրով: Որպես մոդերատոր հանդես կգա անվանի քիմիկոս, SKOLKOVO-ի գիտության և տեխնոլոգիաների ինստիտուտի պրոֆեսոր Արտեմ Օհանովը

On April 5 2024, a seminar on the topic "Advanced channeling Technologies: Strong external Electromagnetic fields to guide charged and Neutral Beams" will be held at the conference hall of the NAS RA Presidum which will be presented by professor of the Institute of Nuclear Physics (Italy) Sultan Dabagov

On April 1st 2024, a seminar on the topic "Magnetometry with nuclear spin-polarized 14N in NV centers in diamond" will be held at the conference hall of the RA NAS Presidium which will be presented by professor of the University of Latvia Marcis Auzinsh

The Shirak Center for Armenological Studies of NAS RA is starting to publish the 1 (27) volume of the "Scientific Works" journal for 2024. Priority is given to articles in English and Russian. The deadline for receiving articles is March 1, 2024

Международный инновационный центр нанотехнологий СНГ (МИЦНТ СНГ) при поддержке Межгосударственного фонда гуманитарного сотрудничества государств - участников СНГ (МФГС) и Объединенного института ядерных исследований объявляет о проведении конкурса на соискание грантов на разработку проектов в рамках деятельности МИЦНТ СНГ в 2024 году и очередной Стажировки молодых ученых и специалистов стран СНГ в Дубне в апреле - мае 2024года

ՀՀ գիտության և տեխնիկայի զարգացման 2020-2024թթ. գերակայության ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծ

Publications in Press
19/05/2024

Շիրակի ջրանցքի հետազոտություն՝ կառուցումից մեկ դար անց
1lurer.am
19/05/2024

Այցելուները կդառնան երկրաբաններ. «Թանգարանների գիշեր»-ը՝ Երկրաբանական թանգարանում
1lurer.am
19/05/2024

Հավատարիմ հայրենի ավանդույթներին. «Հայագիտակ»
hy.armradio.am
18/05/2024

ԳԱԱ լաբորատորիաներից մեկը 160 մլն դրամանոց սարք է ստացել. 2024-ին 4.2 մլրդ կտրամադրվի սարքերի համար
1lurer.am
This site has been visited
6 976 818

times since 01.01.2005
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
NAS RA Logo (black, blue)
Top Website last updated on:  16:25, 20/05/2024 Top
General Page - About Academy - Divisions - Organizations - Members - Contact us - Structure - COVID-19
Presidium Members - Documents - Innovation Proposals - Publications - Funds - Conferences - Competitions
Photogallery - Videogallery - Web Resources - Other Academies - "Gitutyun" newspaper - "In the World of Science" Journal - Publications in Press
Notices - Anniversaries - Universities - News - Scientific Results - Diaspora Department presents - Young Scientist Tribune
Our Honored Figures - Announcements - Lindau Nobel Laureate Meeting - Sitemap
© Copyright 1998-2024 All Rights Reserved.
Website is created and supported by Academical Scientific Research Computer Network of Armenia (ASNET-AM)
For any suggestions write to webmaster {[ at ]} sci.am