National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am
General Page About Academy Organisations Members Contact us
"Gitutyun" newspaper
N319 June 2018
N319
Structure
Divisions
Presidium Members
Documents
News
Conferences
All Publications in Press
All Announcements
Photogallery
"Gitutyun" newspaper
Funds
Anniversaries
Publications
Web Resources
Other Academies
Universities
Lindau Nobel Laureate Meeting
Sitemap
News
27/03/2018
ՀՀ ԳԱԱ-ի Հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունքն ամփոփեց 2017թ-ի գործունեության արդյունքները բաժանմունքի տարեկան ընդհանուր ժողովում

   Սույն թվականի մարտի 27-ին տեղի ունեցավ ՀՀ ԳԱԱ-ի Հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունքի տարեկան ընդհանուր ժողովը:
   Բաժանմունքի կազմում ընդգրկված են` Պատմության, Մ.Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության, Փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի, Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի, Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության, Արևելագիտության, Հնագիտության և ազգագրության, Արվեստի ինստիտուտները, Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը, Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնը, «Հայկական հանրագիտարան» հրատարակչությունը: Բաժանմունքի կազմում գործում է Հայագիտական ուսումնասիրությունները ֆինանսավորող համահայկական հիմնադրամը:
   Բաժանմունքի կազմում ընդգրկված են ՀՀ ԳԱԱ 7 ակադեմիկոս և 18 թղթակից անդամ:
   ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Յուրի Սուվարյանը պարգևատրվեց «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանով:
   2017 թ. բաժանմունքի հիմնարկների կողմից հրատարակվել է 101 գիրք, այդ թվում` 8-ը արտասահմանում, 12 դասագիրք և ձեռնարկ, այդ թվում` 2-ը արտասահմանում, 1056 հոդված, այդ թվում` 230-ը արտասահմանում:
   2017 թ. հրատարակվել են «Պատմաբանասիրական հանդեսի», «Բանբեր հայագիտության» հանդեսի և «Լրաբերի» 3-ական համարներ, թողարկվել է «Հիմնարար հայագիտություն» էլեկտրոնային անգլերեն հանդեսի 2 համար, «Լեզու և լեզվաբանություն» հանդեսի 2 համար, «Կանթեղ»-ի 4 համար, «Ցեղասպանագիտական հանդեսի» 1 համար:
Բաժանմունքի հիմնարկները կազմակերպել են 45 գիտական միջոցառում, այդ թվում` միջազգային 9 գիտաժողով և 2 կլոր սեղան:
   Ժողովի ընթացքում 2017թ-ի գիտական և գիտակազմակերպական գործունեության հիմնական արդյունքները ներկայացրեց բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Յուրի Սուվարյանը:

20180327_h2.jpg
   Ժողովի ընթացքում  ներկայացվեցին հետևյալ գիտական զեկուցումները՝

  • «Հայոց նորօրյա պետականության վերականգնման պատմական խորհուրդը», զեկուցող՝ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Ա. Մելքոնյան
  • «Արցախյան հիմնախնդիրը. պատմությունը, պայքարի նոր շրջափուլը և հիմնախնդրի լուծման ուղիները», զեկուցող՝  ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Ա. Մանասյան
  • «Առաջին երկրագործներից մինչև պետականություն (նոր տվյալներ, նոր մոտեցումներ, նոր հայեցակարգեր)», զեկուցող՝ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Պ. Ավետիսյան
  • «Քեմալական Թուրքիոյ ցեղասպան քաղաքականութիւնը Հայոց նկատմամբ (1919-1942թթ.)», զեկուցող` ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ  Զաւեն Մսըրլեան (Լիբանան):

    Բաժանմունքի կարևորագույն արդյունքներն են`

  • Հրատարակվել է «Հայ պարբերական մամուլի պատմություն» երկհատորյակի 2-րդ հատորը, որն ընդգրկում է 1900-1922 թթ. ժամանակահատվածում հրատարակված հայերեն թերթերի և ամսագրերի պատմությունն ու բովանդակությունը, ինչը մեծ մասամբ ներկայացվում է առաջին անգամ:
  • Ուսումնասիրվել է Աղթամարի կաթողիկոսության պատմությունը՝ սկզբնավորումից մինչև լուծարում (1113-1895 թթ.)։
  • Ուսումնասիրվել է Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդի նահանգի XIX դ. վերջերի-XX դ. սկզբների պատմաժողովրդագրությունը, քննության են առնվել նահանգի հայ բնակչության թվաքանակի և Հայոց ցեղասպանության պատմության խնդիրները:
  • Ուսումնասիրվել է Մերձավոր Արևելքում՝ մասնավորապես Սիրիայում, տեղի ունեցող հակամարտության պատմությունը:
  • «Հին, միջնադարյան և նոր շրջանի արևելյան աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին» ծրագրի շրջանակներում անգլերեն հրատարակվել են ուշմիջնադարյան և նոր շրջանի պարսկական աղբյուրները:
  • Լեռնագոգ 1 նորահայտ հնավայրի  պեղումներով և նյութերի ուսումնասիրությամբ բացահայտվել և ուսումնասիրվել է մ.թ.ա. VIII-VII հազարամյակով ժամանակագրվող, վաղ հոլոցենի` նոր քարի դարի նախակերամիկական փուլի (PPNB/C) մշակույթը ներկայացնող հնագույն բնակատեղի:
  • «Շիրակի հնագիտական և պատմազգագրական ուսումնասիրություններ-2» ծրագրի շրջանակներում Շիրակի մարզում՝ Ջրափի գյուղի տարածքում` Ախուրյանի ջրամբարի ափին, հայտնաբերվել են քանդակազարդ և արձանագրված օրորոցաձև տապանաքարեր, նաև նոր հնավայր, որը հնագիտական հետախուզության նախնական տվյալներով վերագրվում է անտիկ ժամանակաշրջանին: Հնագիտական հետախուզության միջոցով Ախուրյանի աջ և ձախ ափերին հայտնաբերվել են 4 ամրաշինական կառույցներ՝ կիկլոպյան շարվածքով, անշաղախ պատերով ամրոցներ Փոքր Սեպասարում, Ջրափիում և Ջրաձորում: Ախուրյանի ափամերձ բոլոր ամրաշինական կառույցները հաշվառվել և քարտեզագրվել են:
  • Վերհանվել ու արժևորվել են Կարս-Ալեքսանդրապոլ աշուղական առնչությունները, Ալեքսանդրապոլի աշուղական համքարության ձևավորման ընթացքը, նրա պատմական դերն ու նշանակությունը, որ ցայժմ կատարված չէր հայ աշուղագիտության մեջ:
  • Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը կազմել և ներկայացրել է 5 ժամանակավոր ցուցադրություն՝ «Մանթաշյանցի ժամանակը. հայ գործարար կյանքը XIX-XX դարերում», «Ավրորա Մարդիգանյան», «Եղեռնից դեպի անկախության վերականգնում», «Հայոց ցեղասպանության զոհրերի հուշահամալիր-50», «Հայ թագավորների ու թագուհիների պատկերները XVII-XX դարերի եվրոպական և հայկական փորագրանկարներում»: Հրատարակության է պատրաստվել «Արևմտյան Հայաստանի Բիթլիսի նահանգի հայ բնակչության թվաքանակը Մեծ եղեռնի նախօրյակին մենագրությունը:
  • «Հայկական հանրագիտարան» հրատարակչությունը հրատարակության է պատրաստել «Հանրագիտական բառարանի» երկրորդ հատորը (ղեկ.` ք.գ.դ. Հ.Այվազյան):
  • Առանձին կայքով պատրաստ է գործարկման «Հայկական էլեկտրոնային համաբարբառ» նախագիծը, որով գիտական հանրությանը կմատուցվի համակարգչային ծրագրերով ստեղծված, որոնողական ճկուն համակարգ ունեցող, համացանցում հասանելի էլեկտրոնային համաբարբառների մեծածավալ շտեմարան:
  • Կոտայքի մարզում կենդանի բարբառային խոսքի հետազոտության արդյունքներով արձանագրվել է, որ Վանի բարբառն ամբողջովին կորստի չի մատնվել, և ՀՀ-ում Կը ճյուղի Մշո, Սասնո, Դիադինի, Կարնո բարբառների խոսվածքներից բացի գործառում է նաև Վանի բարբառի խոսվածք:
  • Քրիստոնեության առաջին դարերի ասորաբյուզանդական ավանդությունների համատեքստում ուսումնասիրվել են վերջիններիս հայկական տարբերակները և խմբագրությունները՝ սկսած Աբգարի մասին ավանդազրույցներից մինչև Կոստանդիանոս Մեծի հետ կապված պատումները:
  • Բացահայտվել է ԵՏՄ անդամության հետ կապված հնարավոր խնդիրների ու հետևանքների անորոշության աստիճանը` անդրադառնալով ԵՏՄ անդամ և ոչ անդամ պետությունների հետ հարկային և մաքսային մարմինների գործունեության կազմակերպման առանձնահատկություններին, անդամակցությունից բխող օրենսդրական և վարչարարական նորամուծություններին։
  • Ցույց է տրվել, որ ՀՀ-ում սոցիալ-տնտեսական վիճակի բարելավումը հնարավոր է մարզային արդյունաբերական համալիրի ձևավորման, վերամշակող արդյունաբերության տարբեր ճյուղերի զարգացման, մարզի ներսում ներճյուղային ու միջճյուղային արտադրական կապերի ստեղծման պարագայում:
  • Ամփոփվել են միգրացիային նվիրված բազմամյա սոցիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները, որոնց հիման վրա կարևոր գիտական եզրակացություն է արվել ՀՀ-ում սկզբնավորված մի նոր երևույթի՝ բնակչության բնաթափման գործընթացի մասին: Մատնանշվել են մեր երկրի անվտանգությանը սպառնացող այս վտանգավոր երևույթը կանխելու ու հաղթահարելու ուղիներն ու մեթոդները: Գիտական արդյունքներն ու առաջարկվող լուծումները տպագրվել են մենագրության տեսքով և ուղարկվել հանրապետության պետական ու հանրային բոլոր շահագրգիռ մարմիններին:
  • Հայրենական թատերագիտության մեջ առաջին անգամ իրականացվել է XX դարի և XXI դարասկզբի Հայաստանի բալետային արվեստի ձևավորման, առանձնահատկությունների ու միտումների համակողմանի ուսումնասիրություն հայ խորեոգրաֆների ստեղծագործության օրինակով:

20180327_h1.jpg

    Բաժանմունքի կիրառական աշխատանքների արդյունքներն են`
    Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ

  • Կազմվել և http://www.armeniatotalitaris.ru/ կայքում տեղադրվել է 1949 թ. հունիսի 14-ին Հայաստանից աքսորի ենթարկված անձանց տվյալների շտեմարանը: Հրատարակության են պատրաստվել Խորհրդային Հայաստանում ԽՍՀՄ քաղաքական բռնությունների շրջանում բռնադատվածների մասին «Գիրք հիշողության» տեղեկատուի երկու հատորները՝ շուրջ 23000 անձի մասին տեղեկություններով:
  • Աննախադեպ ծավալների դաշտային ազգագրական հետազոտական աշխատանքներ են կատարել ՀՀ Տավուշի, Լոռու, Շիրակի և Սյունիքի մարզերում: Կատարված և ընթացող ուսումնասիրություններով փաստագրվել, վերլուծվել և գնահատվել են Հայաստանում մշակութային, գյուղական և էթնիկ տուրիզմի զարգացման հնարավորությունները, որոնց հիման վրա մշակվելու են զբոսաշրջության զարգացման ռազմավարական և ընթացիկ ծրագրեր:
  • Ավարտվել են Արենի 1 քարայրի` որպես զբոսաշրջության օբյեկտի թանգարանացման առաջին փուլի՝ ցանկապատման, լուսավորության կազմակերպման, անցուղիների և օժանդակ շինության  կառուցման, տեղեկատվական վահանակների պատրաստման և տեղադրման աշխատանքները:
  • Ինստիտուտում լրամշակված «Քոչարի. ավանդական խմբապար» ("Kochari, traditional group dance") հայտն ընդգրկել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի՝ մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում:
  • Վերականգնվել և թանգարանացման համար նախապատրաստվել են 900 անուն պատմամշակութային մեծ արժեք ունեցող գտածոներ:

    Հ.Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ

  • Պատրաստվել և հրատարակվել են՝ «Նոր բառեր», «Հատուկ անունների ուղղագրական բառարան», «Անհարկի փոխառյալ բառերի հայերեն համարժեքների բառարան» բառարանները, կազմվել է «Հայոց լեզվի ուղեցույց»:

    Միքայել Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ

  • Առաջարկվել է վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում թույլատրել արագացված ամորտիզացիայի կիրառումը և էներգիայի մասնավոր ցրված հզորությունների կառուցման խթանման նպատակով էներգիայի կուտակման կայաններին էլեկտրաէներգիայի վաճառքի և հետգնման գնի երաշխավորված մարժայի սահմանումը: Մշակվել են առանց լիցենզիայի ինքնավար արևային կայանների գործունեության խթանման մեխանիզմներ` հիմնված արտադրված էներգիայի գնման սակագնի սանդղակի և վարկային միջոցներով կառուցված հզորությունների վարկի դիմաց հաշվարկված տոկոսադրույքը ֆիզիկական անձանց վճարած եկամտային հարկից փոխհատուցելու տարբերակի վրա, հիմնավորվել է «կանաչ սերտիֆիկատների» ներդրման արդյունավետությունը և հիդրոակումուլյացիոն հզորությունների գործարկման անհրաժեշտությունը։
  • Գործարարության դյուրինության ինդեքսի բարելավմանն ուղղված վերլուծությամբ ցույց է տրվել, որ անհրաժեշտ է բարելավել շինարարության թույլտվության ստացման, էլեկտրաէներգիայի միացման, փոքր ներդրողների պաշտպանության, հարկերի վճարման, պայմանագրերի կիրարկման և վեճերի քննման ընթացակարգերը: Հայաստանի ներդրումային ներուժի և ներդրումային ռիսկի գնահատման արդյունքով պարզվել է, որ առավել մտահոգիչ են ՕՈՒՆ ներհոսքի, 1 շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ի, աղքատության, բիզնեսի կողմից վճարվող հարկերի ցուցանիշները:
  • «Ռազմարդյունաբերության, նորարարությունների և տնտեսական աճի միջև փոխկապվածությունները փոքր բաց տնտեսությունում (ՀՀ օրինակով)» թեմայի շրջանակներում ՀՀ օրինակով տեղայնացվել է ռազմարդյունաբերության զարգացման հիմքով տնտեսական աճի էական ցուցանիշներ արձանագրած փոքր բաց տնտեսությամբ որոշ երկրների (Իսրայել, Հարավային Կորեա, Սինգապուր) հաջող փորձը։

   ՀՀ ԳԱԱ Տեղեկատվական-վերլուծական ծառայություն
   27.03.2018թ.

Latest Announcements
The Foundation for Armenian Science and Technology (FAST) is pleased to announce the Call for Applications for its "Travel Grant for Collaborative Research" program 2018-2019. The grants (maximum 7500 USD per application) aim to foster collaboration in the STEM field between Armenian and international researchers. Deadline: October 30, 2018. In case of inquiries please contact grants@fast.foundation.

The 19th Congress of the European Section of the International Society of Toxinology "Basic Science and Clinical aspects of Animal, Plant and Microbial Toxins" will be organized by the Institute of Physiology after L.Orbeli NAS RA on September 22-26 in Yerevan

On 24-26 September, 2018, the Institute of Molecular Biology NAS RA is organizing a Practical Course “R for bioinformatics - a beginner's guide”. The course objective is to introduce R computing language to students and scientists interested in data analysis and bioinformatics. Course covers basics of R data types, syntax and main/popular biological data analysis packages

On 25-29 September, 2018, the V International Conference on “Current Problems of Chemical Physics” will be held in Yerevan, organized by the Institute of Chemical Physics after A.B. Nalbandyan of NAS RA

On 27-28 September, 2018, the Institute of Molecular Biology NAS RA is organizing a Practical Course “Scientific programming in R”. The course objective is to introduce participants with advanced statistical and machine learning techniques and approaches used in analysis of big biological data

On Ocober 1-6, 2018, the Institute of Mechanics of NAS RA, National Committee on Theoretical and Applied Mechanics of Armenia, Ishlinsky Institute for Problems in Mechanics of the Russian Academy of Sciences, Goris State University, Artsakh State University, National Polytechnic University of Armenia, National University of Architecture and Construction of Armenia, organize 9 th International Conference on "The Problems of Interaction of Deformable Media" (Goris, Armenia). For more information see http://www.mechins.sci.am

On Ocober 12-13, 2018, Institute for Informatics and Automation Problems of the NAS RA and SmartGateVC with the support of the National Academy of Sciences of Armenia, the Committee of Science (Ministry of Education and Science of Armenia), Young Scientists Support Program, the Youth Foundation of Armenia, the Enterprise Incubator Foundation, Zero and GiZ, organize conference on “Science and Technology Convergence” (Yerevan, Armenia). For more information see www.stcc.am. For further questions please write to stc@asnet.am

The Ministry of Diaspora of the RA, the National Academy of Sciences of the RA and Mkhitarist Congregation organize a conference dedicated to the 175th anniversary of the armenological journal "Bazmavep" on October 19, 2018, in Yerevan.

On October 22-24, 2018, Institute of Mathematics of NAS RA, Armenian Mathematical Union organize International Conference dedicated to the 100th Anniversary of academician Mkhitar Djrbashyan (Yerevan, Armenia). For more information see: http://math.sci.am/conference/djrbashian-100

On October 26-27, 2018 “China-Eurasia” Council for Political and Strategic Research, Foundation, Institute of Oriental Studies, National Academy of Sciences, Republic of Armenia and Department of Oriental Studies, International Scientific-Educational Center of National Academy of Sciences, Republic of Armenia organize international conference “China-Eurasia” (orient.sci.am, chinastan.org).

On 15 November, 2018, the Institute of Philosophy, Sociology and Law of NAS RA is organizing a scientific conference dedicated to UNESCO’s World Philosophy Day

On 14 November, 2018, the Institute of Philosophy, Sociology and Law of NAS RA is organizing a scientific conference «Humanities and Social Sciences within the academic framework» dedicated to 75th anniversary of the NAS RA

The list of scientific events guaranteed for financing by State Budget for 2018

The list of young scientists’ schools guaranteed for financing by State Budget for 2018

Publications in Press
18/09/2018
Վիկտոր Համբարձումյանի ծննդյան և Հայաստանում աստղագիտության օրն է
panorama.am
18/09/2018
Առանց մեծերի դժվար է, առանց հույսի՝ անհնար. այսօր Վիկտոր Համբարձումյանի ծննդյան օրն է
haydzayn.am
17/09/2018
Առաջընթաց և հայտնագործություններ ունենալու համար պետք է խիզախություն դրսևորել. Արայիկ Հարությունյան
nt.am
11/09/2018
Դադարեցվել է ատենախոսությունների պաշպանության ընդունելու գործընթացը․ կուսումնասիրվեն մասնագիտական խորհուրդները
hetq.am
10/09/2018
НАУЧНЫЙ ПОТЕНЦИАЛ ДАЛЕКО НЕ ИСЧЕРПАН
golosarmenii.am
26/07/2018
Ակադեմիան խանութ չէ, որ այսօր բացես, վաղը՝ փակես. Ռադիկ Մարտիրոսյանը՝ նախարար Հարությունյանի հայտարարության մասին
haydzayn.am
This site has been visited
1 578 429

times since 01.01.2005
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
NAS RA Logo (black, blue)
Top Website last updated on:  15:46, 24/09/2018 Top
General Page - About Academy - Organisations - Members - Contact us - Structure - Divisions
Presidium Members - Documents - News - Conferences - All Publications in Press
All Announcements - Photogallery - "Gitutyun" newspaper - Funds - Anniversaries - Publications
Web Resources - Other Academies - Universities
Lindau Nobel Laureate Meeting - Sitemap
© Copyright 1998-2018, All Rights Reserved.
Website is created and supported by Academical Scientific Research Computer Network of Armenia (ASNET-AM)
For any suggestions write to webmaster {[ at ]} sci.am