National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am Facebook Page
General Page About Academy Divisions Organizations Members Contact us
Zadig Mouradian
Dr. of Phys.-Math. Sciences
COVID-19
Structure
Presidium Members
Documents
Innovation Proposals
Publications
Funds
Conferences
Competitions
Photogallery
Videogallery
Web Resources
Other Academies
"Gitutyun" newspaper
"In the World of Science" Journal
Publications in Press
Notices
Anniversaries
Universities
News
Scientific Results
Diaspora Department presents
Young Scientist Tribune
Our Honored Figures
Announcements
Lindau Nobel Laureate Meeting
Sitemap
Young Scientist Tribune
Մերի Սարգսյան

ԵԳԱԾ-ի «Գիտական հոդվածների տպագրության համար երիտասարդ գիտնականներին խրախուսման մրցույթի» շահառու

ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Գիտակրթական միջազգային կենտրոնի գիտական քարտուղար, ՀՀ ԳԱԱ Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Մերի Սարգսյանը «Երիտասարդ գիտնականների աջակցության ծրագրի» շրջանակներում իրականացվող «Գիտական հոդվածների տպագրության համար երիտասարդ գիտնականներին խրախուսման մրցույթի» շահառուներից է։

Մրցույթում Մերի Սարգսյանը շահառու է ճանաչվել ՀՀ Բարձրագույն որակավորման կոմիտեի ցանկում ընդգրկված «Կաճառ» գիտական պարբերականում անգլալեզու երկու հոդվածների տպագրության համար՝ «On the Electronic Database of the Armenian Word-formation»  և «Gender Features of Male and Female Speech in Armenian Language»:

Ո՞րն է Ձեր աշխատանքի նորույթը, արդիականությունը:

- Երկու հոդվածների տպագրությունն էլ իր ուրույն դերակատարումն ունի իմ գիտական գործունեության մեջ: «On the Electronic Database of the Armenian Word-formation» («Հայերենի բառակազմության էլեկտրոնային շտեմարանի մասին») հոդվածը նվիրված է լեզվի ձևային նկարագրությանը, որն արդի լեզվաբանության կարևոր և կիրառական խնդիրներից է: Հայոց լեզվի լիարժեք ձևային նկարագրություն դեռ չի կատարվել: Հոդվածում անդրադառնում եմ իմ հեղինակությամբ և «Գալուստ Կիւլպենկեան Հիմնարկութեան» ֆինանսավորմամբ

իրականացվող «Հայերենի բառակազմության էլեկտրոնային շտեմարանին», որի աշխատանքները հընթացս կատարվում են: Սա հայոց լեզվի ձևային նկարագրության փուլերից մեկն է միայն՝ բառակազմության ձևային նկարագրությունը: Հոդվածում ներկայացրել եմ հայերենի բառակազմության էլեկտրոնային շտեմարանի առանձնահատկությունները, առավելություններն ու հնարավորությունները: Հազարավոր բառերի բառակազմական վերլուծություն պարունակող էլեկտրոնային շտեմարանը հնարավորություն է տալիս որոնելու բառեր, ինչպես նաև դրանց ձևույթները: Սա նշանակում է, որ որևէ արմատ կամ ածանց փնտրելիս հայտնվում են դրանցից կազմված բոլոր պարզ, բարդ, ածանցավոր և բարդածանցավոր բառերը: Այն մեզ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես կանոնավոր կազմությունների, այնպես էլ բոլոր տարբերակային ձևերի, շեղումների ու անկանոնությունների ամբողջական պատկերը՝ հաճախականության տվյալներով և դրանց վերլուծության ու սերման հնարավորություններով: Տվյալների շտեմարանը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայերենի բառակազմությունը համաժամանակյա և տարժամանակյա հայեցակետերով, հայտնաբերել նոր բառերի առաջացման հիմնական օրինաչափությունները, հազարավոր օրինակներով պարզել հայերեն բառերի կազմության սկզբունքներն ու ուղիները, ունենալ պարզ, ածանցավոր, բարդ և բարդ ածանցավոր բառերի ամբողջական տարբերակված ցանկը: Շտեմարանը ոչ միայն գործնական մեծ արժեք ունի հայոց լեզուն ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների տիրույթում որպես հաղորդակցման միջոց ներգրավելու համար, այլև ունի տեսական մեծ արժեք բառապաշարի կառուցվածքի ճշգրիտ նկարագրությունը ներկայացնելու համար:

Մյուս հոդվածը՝ «Gender Features of Male and Female Speech in Armenian Language» («Տղամարդկանց և կանանց խոսքի գենդերային առանձնահատկությունները հայերենում»), կրկին անդրադառնում է լեզվաբանական նոր ուղղություններից մեկին՝ գենդերային լեզվաբանությանը: Այս ուղղությամբ նաև թեկնածուական ատենախոսություն եմ ղեկավարում։ Հասարակության մեջ կնոջ և տղամարդու կարգավիճակների հարցը եղել և մնում է գենդերային հետազոտությունների ուշադրության կենտրոնում: Լեզվաբանության ոլորտում գենդերային ուսումնասիրությունների ձեռքբերումներից մեկն այն է, որ եթե նույնիսկ տղամարդիկ և կանայք ծնվել, դաստիարակվել և բնակվել են հասարակական նույն միջավայրում, նրանք խոսում են տարբեր «լեզուներով»՝ տարբեր կերպ ընկալելով նույն իրավիճակը, տարբեր կերպ ճանաչելով աշխարհը: Այժմ գենդերային մոտեցումները շատ լայն ընդգրկում ունեն, խորը վերլուծության է ենթարկվում նաև գենդերային վարքագիծը։ Մի շարք գիտական հետազոտություններ են իրականացվել՝ ուսումնասիրելու տղամարդկանց և կանանց գրավոր ու բանավոր հաղորդակցական վարքագիծը և խոսքը: Իմ հետազոտության շրջանակում հարցումներ եմ կազմակերպել Հայաստանի վարչատարածքային տարբեր միավորներում ապրող մարդկանց շրջանում՝ պարզելու տղամարդկանց և կանանց խոսքի գենդերային ընդհանուր առանձնահատկությունները։ Օրինակ, արտասանական, հնչերանգային տարբերությունները, խոսքի հուզականությունը, նախընտրելի քերականական կառույցները, բառերը և այլն: 

 

Ի՞նչ նշանակություն ունեն նմանատիպ ծրագրերը երիտասարդ գիտնականների համար: 

- Նմանատիպ ծրագրերը գիտական գործունեություն ծավալելու ճանապարհին մեծ աջակցություն են ցուցաբերում: Այժմ շատ մեծ է գայթակղությունը թողնելու գիտությունը և զբաղվելու կիրառական այլ աշխատանքներով՝ տարբեր դրդապատճառներով: Խնդիր ունենք ամրապնդելու խրախուսման մեխանիզմները գիտնականներին Հայաստանում պահելու համար: ԵԳԱԾ-ը լավագույն կերպով կատարում է այդ առաքելությունը: Հուսով եմ՝ մոտ ապագայում ծրագրերի շրջանակն ու ֆինանսավորման ծավալներն ավելի զգալի կլինեն, և երիտասարդները նպատակահարմար ու գայթակղիչ կհամարեն գիտական գործունեությունը:

Ի՞նչ քայլեր է պետք անել Ձեր ոլորտում հետազոտությունների միջազգայնացման ուղղությամբ: 

- Ցանկացած բնագավառում միջազգայնացում ապահովելու համար անհրաժեշտ է առաջին հերթին զարգացնել համագործակցային կապերն արտերկրի գիտնականների և հետազոտական կենտրոնների հետ, մասնակցել վերապատրաստումների և որակավորման բարձրացման դասընթացների: Շատ կարևոր է նաև արդիական նյութատեխնիկական բազայի, համապատասխան լաբորատորիաների, սարքավորումների ապահովում: Հետազոտական կենտրոնները պետք է մեծ նշանակություն տան միջազգային առաջավոր փորձի ուսումնասիրությանը և ըստ անհրաժեշտության տեղայնացմանը: 

Հայագիտության ուղղությամբ միջազգայնացման խնդիրները տարաբնույթ են՝ թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին: Արտասահմանյան մեր գործընկերների հետ զրուցելիս, ցավոք, վերջիններս նշում են, որ այս պահին այնքան էլ հեշտ չէ արտերկրում պահել հայագիտական կենտրոններ․ ֆինանսավորման լուրջ խնդիր կա: Անհրաժեշտ է «ներքին» աշխատանքներ տանել հայագիտությունը տեսանելի դարձնելու ուղղությամբ, միջազգային ներկայացուցչական միջոցառումներին ավելի ակտիվ լինել, փորձել տպագրվել բարձր վարկանիշ ունեցող պարբերականներում: 

Ինչպե՞ս ընտրեցիք Ձեր մասնագիտությունը։

- Շուրջ 12 տարի զբաղվելով գիտական գործունեությամբ՝ չեմ դադարում հիանալ ու ամեն օր ավելի գայթակղվել գիտության անծայրածիր աշխարհով: Մեկ անգամ առնչվելով գիտությանը, գիտական նորարարություններին, այդ ստեղծագործ գործընթացին՝ մեկընդմիշտ սիրահարվում ես դրան: Գիտական աշխատանքը մեծ նվիրում է պահանջում, բայց երբ նվիրվում ես, այն փոխհատուցում է քեզ: Մշտապես ստեղծագործ և ստեղծարար գործընթացի մեջ ես լինում, նոր բացահայտումների մեջ, ինչը քեզ թույլ է տալիս չձանձրանալ, ստիպում է աճել: Մասնագիտության ընտրության և աշխատանքի բնույթի հետ կապված երբևէ թերահավատություն չեմ ունեցել: Ներկայում գիտությունը զարգանում է միջգիտակարգային ճանապարհով։ Ժամանակակից լեզվաբանությունը հետազոտողին լայն հնարավորություններ է տալիս, այն ընդգրկում է գրեթե բոլոր ոլորտների հետ կապերի ուսումնասիրությունը: Իսկ ժամանակակից համաշխարհայնացման պայմաններում արդիական է դարձել լեզվաբանի մասնագիտությունը: 

Ինչպե՞ս եք գնահատում պետության աջակցությունը երիտասարդ գիտնականներին:

- Զարգացման ներկայիս միտումները երիտասարդ գիտնականի համար լուրջ մարտահրավերներ են ստեղծում: Եվ այդ համատեքստում պետության աջակցությունը մեծ դերակատարում պետք է ունենա: Պետությունը որոշակի քայլեր անում է, Գիտության կոմիտեն երիտասարդ գիտնականներին խրախուսելու տարբեր մեխանիզմներ է ներդրել, բայց այս փուլում այդ աջակցությունն այնպիսին չէ, որ երիտասարդը միայն գիտությամբ զբաղվի: Ես լիահույս եմ, որ մի օր գիտնականը տարբեր աշխատանքներ զուգակցելու խնդիր չի ունենա և լիարժեքորեն կզբաղվի միայն գիտական գործունեությամբ:

Քանի՞ հրապարակումներ ունեք, այդ թվում՝ արտասահմանյան ամսագրերում:

- Հեղինակ եմ ավելի քան 50 գիտական հոդվածի և 6 մենագրության, որոնցից 3-ը՝ համահեղինակությամբ: Արտասահմանյան հրապարակումները թվով 4-ն են, 3 գիտական հոդված՝ տպագրված Լեհաստանում և Ռուսաստանում, 1 կոլեկտիվ մենագրություն՝ տպագրված Ռուսաստանում:

Ի՞նչպես եք վերաբերվում հետթեկնածուական կարգավիճակի (PostDoc) համակարգին, ի՞նչ ակնկալիքներ ունեք Հայաստանում դրա ներդրման հետ կապված։ 

- Հետթեկնածուական կարգավիճակը, ըստ էության, հետազոտողի մասնագիտական զարգացման, ուսումնառության տրամաբանական շարունակությունն է ասպիրանտական շրջանից հետո: Մեզ մոտ օրենսդրորեն կարծես թե կիսատ մնացած լինի ուսումնառության և մասնագիտական զարգացման այս օղակը: Համակարգը ոչ ֆորմալ կերպով գործում է: Համակարգի ներդրման շնորհիվ այդ ամենն օրենսդրական կարգավորում կստանա:

Հայաստանում գիտության զարգացման համար ի՞նչ դերակատարում ունեն «Գիտուժ»-ը և այլ գիտական նախաձեռնությունները: 

- «Գիտուժ»-ը մեծ դերակատարում ունի Հայաստանում գիտական առողջ միջավայր ձևավորելու ճանապարհին: «Գիտուժ»-ի շնորհիվ ամրապնդվեց նոր մշակույթ, երբ գիտական գործունեությունը կազմակերպող և վերահսկող պատկան մարմինները հաշվետու են գիտական համայնքին, իսկ գիտական համայնքը իրավասու է պահանջատեր լինել և մասնակցել գիտական քաղաքականության մշակման գործընթացներին: Սա մեծ քայլ է Հայաստանում գիտության զարգացումը նոր մակարդակի բարձրացնելու առումով: 

Ինչո՞վ եք զբաղվում աշխատանքից դուրս, ի՞նչ նախասիրություններ ունեք։ 

- Սիրում եմ զբոսնել, հանդիպել ընկերներիս, ճանապարհորդել։ Վերջին շրջանում բազմազբաղ առօրյայից հետո նախընտրում եմ պասիվ հանգիստը ծովափնյա վայրում կամ բնության գրկում: 

Կբնութագրեք Ձեզ մեկ նախադասությամբ:

- Ինքս ինձ համարում եմ նպատակասլաց և կենսուրախ մարդ, փոքր-ինչ ծույլ, ինչը հաճախ հաղթահարվում է արագ կողմնորոշվելու և գործելու ունակությամբ: 

Ի՞նչ գրքեր եք կարդում: 

- Ներկայում գերակշռում է մասնագիտական գրականությունը: Լիցքաթափվելու համար հաճախ ընդմիջում եմ ինքնազարգացման հոգեբանական գրականությամբ և գեղարվեստական գրքերով: 

Ո՞րն է Ձեր գիտական երազանքը։

- Սիրում եմ խոսել նպատակներից, այլ ոչ թե երազանքներից, որովհետև նպատակները գրեթե միշտ առարկայական տեսք են ստանում, իսկ երազանքները մնում են մեր գիտակցության մեջ որպես լուսավոր կետեր: Կցանկանայի Հայաստանում ունենայինք լեզվաբանական առաջատար կենտրոն՝ հագեցած նյութատեխնիկական անհրաժեշտ բազայով: 

Ի՞նչ կարգախոսով եք առաջնորդվում:

- Երբեք կանգ չառնել: 

Մոնիկա Երիցյան


Notices








Ս.թ. հունիսի 5-ին ժամը 15:00 ՀՀ ԳԱԱ նիստերի կլոր դահլիճում տեղի կունենա գիտական զեկուցում հետևյալ թեմայով`«ԳԵՈՊԱՐԿԻ ՍՏԵՂԾՄԱՆ ՆԱԽԱԴՐՅԱԼՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄ»

On 15 May 2024, at 14.00 a seminar on the topic "Astronomy in the crossroads of multidisciplinary and interdisciplinary sciences" will be held at the conference hall of Presidium of the NAS RA, which will be presented by the director of the Byurakan Astrophysical Observatory after V. Ambartsumian, cand.(phys.-math.) Areg Mickaelian

Международный инновационный центр нанотехнологий СНГ (МИЦНТ СНГ) при поддержке Межгосударственного фонда гуманитарного сотрудничества государств - участников СНГ (МФГС) и Объединенного института ядерных исследований объявляет о проведении конкурса на соискание грантов на разработку проектов в рамках деятельности МИЦНТ СНГ в 2024 году и очередной Стажировки молодых ученых и специалистов стран СНГ в Дубне в апреле - мае 2024года

ՀՀ գիտության և տեխնիկայի զարգացման 2020-2024թթ. գերակայության ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծ

Publications in Press
19/05/2024

Շիրակի ջրանցքի հետազոտություն՝ կառուցումից մեկ դար անց
1lurer.am
19/05/2024

Այցելուները կդառնան երկրաբաններ. «Թանգարանների գիշեր»-ը՝ Երկրաբանական թանգարանում
1lurer.am
19/05/2024

Հավատարիմ հայրենի ավանդույթներին. «Հայագիտակ»
hy.armradio.am
18/05/2024

ԳԱԱ լաբորատորիաներից մեկը 160 մլն դրամանոց սարք է ստացել. 2024-ին 4.2 մլրդ կտրամադրվի սարքերի համար
1lurer.am
This site has been visited
6 979 589

times since 01.01.2005
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
NAS RA Logo (black, blue)
Top Website last updated on:  17:42, 24/05/2024 Top
General Page - About Academy - Divisions - Organizations - Members - Contact us - Structure - COVID-19
Presidium Members - Documents - Innovation Proposals - Publications - Funds - Conferences - Competitions
Photogallery - Videogallery - Web Resources - Other Academies - "Gitutyun" newspaper - "In the World of Science" Journal - Publications in Press
Notices - Anniversaries - Universities - News - Scientific Results - Diaspora Department presents - Young Scientist Tribune
Our Honored Figures - Announcements - Lindau Nobel Laureate Meeting - Sitemap
© Copyright 1998-2024 All Rights Reserved.
Website is created and supported by Academical Scientific Research Computer Network of Armenia (ASNET-AM)
For any suggestions write to webmaster {[ at ]} sci.am