National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am Facebook Page
General Page About Academy Divisions Organizations Members Contact us
Yervant Zorian
Dr., Professor
COVID-19
Structure
Presidium Members
Documents
Innovation Proposals
Publications
Funds
Conferences
Competitions
Photogallery
Videogallery
Web Resources
Other Academies
"Gitutyun" newspaper
"In the World of Science" Journal
Publications in Press
Notices
Anniversaries
Universities
News
Scientific Results
Diaspora Department presents
Young Scientist Tribune
Our Honored Figures
Announcements
Lindau Nobel Laureate Meeting
Sitemap
Young Scientist Tribune
Վահրամ Սերոբյան

ԵԳԱԾ-ի «Գիտական հոդվածների տպագրության համար երիտասարդ գիտնականներին խրախուսման մրցույթի» շահառու

ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի գիտաշխատող Վահրամ Սերոբյանը «Երիտասարդ գիտնականների աջակցության ծրագրի» շրջանակներում իրականացվող «Գիտական հոդվածների տպագրության համար երիտասարդ գիտնականներին խրախուսման մրցույթի» շահառուներից է։

Վահրամ Սերոբյանը մրցույթում շահառու է ճանաչվել «Scimago Journal & Country Ranking (SJR)»-ում ամսագրերի դասակարգման ավելի բարձր քառորդում առաջին անգամ տպագրության համար։ Ներկայացրել է «Aramazdospirifer orbelianus (Abich, 1858) n. comb., a new cyrtospiriferid brachiopod genus and a biostratigraphically important species from the lower Famennian (Upper Devonian) of Armenia» հոդվածը։

Այն տպագրվել է «Comptes Rendus Palevol» ամսագրում, որը Q1 կատեգորիայի էլեկտրոնային և գրախոսվող ամսագիր է` նվիրված հնէաբանությանը և էվոլյուցիային վերաբերվող մի շարք այլ գիտությունների: Աշխատանքի համահեղինակներն են Ֆրանսիայի Լիլի համալսարանի պրոֆեսորներ Տանիել Դանելիանը, Քեթրին Քրոնիեն, Բելգիայի բնական գիտությունների թագավորական ինստիտուտի հնէաբանության դեպարտամենտի անդամ, հնէաբանական գիտությունների թեկնածու Բերնարդ Մոտեկինը, ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի հնէաբանության և շերտագրութան լաբորատորիայի վարիչ Արայիկ Գրիգորյանը։

Ո՞րն է Ձեր աշխատանքի նորույթը, կարևորությունն ու արդիականությունը:

- Հոդվածում առաջին անգամ ուսումնասիրվել և ցուցադրվել են «Spirifer orbelianus Abich, 1858» բրախիոպոդի տեսակի ներքին կառուցվածքը և արտաքին միկրոկառուցվածքային առանձնահատկությունները: Այս տեսակն էնդեմիկ է և հանդիպում է միայն Հայաստանում՝ ստորին Ֆամենում (շուրջ 370 միլիոն տարի) նստվածքային առաջացումներում: Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի բրախիոպոդների տարբեր ընտանիքների միջև կապն ու դրանց էվոլյուցիան հասկանալու համար: Քանի որ այս տեսակը հանդիպում է միայն վաղ Ֆամենի ընթացքում և շատ առատ է նստվածքային ապարներում, այն ունի մեծ կենսաշերտագրական նշանակություն: Այլ կերպ ասած, եթե Հայաստանի տարածքում, հիմնականում Վայոց Ձորի մարզում, մենք որևէ տեղամասի նստվածքներից գտնենք այս տեսակին պատկանող որևէ բրախիոպոդի խեցի, ապա վստահորեն կարող ենք պնդել, որ այդ տեղամասի նստվածքային առաջացումներն ունեն շատ հին ծագում՝ շուրջ 370 միլիոն տարի և կարելի է վստահորեն ասել, որ այդ ժամանակ տվյալ տեղամասը եղել է նախկինում գոյություն ունեցող Թետիս օվկիանոսի մի մաս: Այսինքն, ներկայում չունենալով ելք դեպի ծովեր և օվկիանոսներ, մենք կարող ենք ուսումնասիրել նախկինում եղածները, որոնք պալեոզոյի ընթացքում՝ 382.7-251 միլիոն տարի առաջ, ծածկում էին Հայաստանի ներկա տարածքի մի մասը, ինչպես նաև դրանցում բնակված օրգանիզմներն ու դրանց էվոլյուցիան:

Աշխատանքում մենք բացահայտել ենք գիտությանը նախկինում անհայտ բրախիոպոդի մի նոր մոնոսպեցիֆիկ ցեղ (=genus), որը հանդիպում է միայն Հայաստանի տարածքում և այն անվանել ենք «Aramazdospirifer»։ Անվանումը տրվել է ի պատիվ Արամազդի, ով համարվում է նախաքրիստոնեական հայկական դիցաբանության գերագույն Աստվածը՝ բոլոր Աստվածների հայրը։

Աշխատանքն արդիական է․ կլիմայի մոդելավորումն օգտակար գործիք է գլոբալ տաքացման պատճառներն ու կլիմայական փոփոխություններն ավելի լավ հասկանալու համար։ Միլիոնավոր տարիներ առաջ Երկրի վրա բնակված օրգանիզմների մասին գիտելիքները չափազանց կարևոր են ներկա և ապագա կլիմայական փոփոխությունները և էկոլոգիական աղետները հասկանալու համար: Այս տեսանկյունից կենսական նշանակություն ունի հատկապես Դևոնի ժամանակշրջանը՝ 419.2-358.9 միլիոն տարի առաջ։ Այն նշանավորվում է օրգանական աշխարհի բարձր կենսաբազմազանությամբ, նոր օրգանիզմների էվոլյուցիայով, ինչպես նաև Երկրի կլիմայական համակարգի արագ և զգալի փոփոխություններով: Վերին Դևոնի ընթացքում տեղի ունեցած կենսաբազմազանության և կլիմայական փոփոխությունների և մասսայական ոչնչացման ուսումնասիրության գործում բրախիոպոդները փայլուն ինդիկատորներ են: Այդ պատճառով ամբողջ աշխարհում գիտնականների հետաքրքրությունն ուշ Դևոնյան բրախիոպոդների նկատմամբ գնալով աճում է։

Ի՞նչ նշանակություն ունեն ԵԳԱԾ-ի ծրագրի նման ծրագրերը երիտասարդ գիտնականների համար:

- Ֆրանսիայում այն գիտաշխատողները, ովքեր չեն դասավանդում և զբաղվում են միայն գիտությամբ, ամեն տարի պետք է առնվազն երկու հոդված հրապարակեն ազդեցության գործակից ունեցող միջազգային ամսագրերում։ Իսկ նրանք, ովքեր և՛ դասավանդում են, և՛ զբաղվում են գիտությամբ, պետք է հրապարակեն առնվազն մեկ գիտական հոդված: Հայաստանում նման չափանիշներ դեռ չկան: Սա հանգեցրել է այնպիսի միջավայրի ձևավորման, որտեղ գիտնականների մի մասը մոտիվացված չէ հրապարակելու հոդվածներ: Նման ծրագրերը նպաստում են մրցակցային դաշտի ստեղծմանը, որտեղ յուրաքանչյուր գիտնական փորձում է լինել առավել արդյունավետ։

Ինչպե՞ս ընտրեցիք Ձեր մասնագիտությունը։

- Երբ 15 տարեկան էի, հորեղբայրս՝ հայտնի փորագետ երկրաբան Կարապետ Վարդանյանը, ինձ պարբերաբար հրավիրում էր Սիսիան՝ մասնակցելու ոսկու հանքերևակումների որոնողական և հետախուզական աշխատանքների։ Առաջին անգամ այնտեղ ստոգետնյա լեռնային փորվածքներում, համեմատաբար ժամանակակից նստվածքներում, կրծող կենդանիների ոսկորների մնացորդներ տեսա: Ավագ գործընկերներից տեղեկացա, որ այդ կենդանիների միջոցով կարելի է վերականգնել տվյալ տեղամասի երկրաբանական անցյալը, պարզել, թե ինչպիսին է եղել այդտեղի կլիման հազարավոր տարիներ առաջ: Սկսեցի հետաքրքրվել հնէաբանությամբ և ընդունվեցի Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետ: Բակալավրի աստիճանը ստանալուց հետո զորակոչվեցի բանակ: Երկու տարի անց վերադարձա և ընդունվեցի մագիստրատուրա: Երկրորդ կուրսում հրավեր ստացա ուսումը շարունակելու Ֆրանսիայի Լիլի համալսարանում և երբ տեղեկացա, որ հիմնական ուղղվածությունը հնէաբանությունն ու հնակենսաբազմազանությունն է, սիրով համաձայնեցի: Ֆրասիայում մեկ տարի սովորելուց հետո վերադարձա Հայաստան և Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի կողմից աշխատանքի առաջարկ ստացա: Հենց այդտեղից էլ սկսվեց իմ՝ հնէաբանի գիտական ճանապարհը:

Ձեր ստացած ո՞ր գիտական արդյունքն եք համարում ամենակարևորը և ինչո՞ւ:

- Հայտնի հայ գիտնականներից Մարիետա Աբրահամյանը, ուսումնասիրելով Հայաստանի և Նախիջևանի բրածոները, 1974 թվականի աշխատանքում բացահայտել էր գիտությանն անհայտ բրախիոպոդի մի տեսակ: Այս տեսակը բացառիկ կենսաշերտագրական և հնակենսաշխարհագրական նշանակություն ունի մեր տարածաշրջանի համար: Ի պատիվ մեր երկրի՝ նա այդ տեսակն անվանել էր «armenicus» (ամբողջական անվանումը՝ «Cyrtiopsis senceliae armenicus» Abrahamyan, 1974): Սակայն հետագայում մի շարք ադրբեջանցի հնէաբաններ, գտնելով Աբրահամյանի կողմից առաջարկված նույն «armenicus» տեսակը Նախիջևանում, սկսեցին պնդել, որ Նախիջևանում գտնվածը «armenicus»-ի հետ կապ չունի և անվանեցին դա «caucasia»: Բացի այդ, նրանք իրենց աշխատանքներում նշում էին, որ Նախիջևանում «armenicus»  տեսակը չի հանդիպում և որ վերջինս չունի կենսաշերտագրական նշանակություն: Այդպիսով, արհեստական ձևով փորձ էր արվում իջեցնել Աբրահամյանի աշխատանքի կարևորությունը: 2022 թվականին «Journal of Paleontology» միջազգային ամսագրում լույս տեսավ մեր նոր հոդվածներից մեկը: Ես և իմ ֆրանսիացի ու բելգիացի գործընկերները գիտականորեն ապացուցեցինք, որ Աբրահամյանի կողմից ներկայացված բրախիոպոդի տեսակը վալիդ տեսակ է, նրա անվանումն է «armenicus», և որ այն գտնվել է ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Նախիջևանում: Հոդվածում մենք նաև ապացուցեցինք, որ «caucasia» անվանումն օգտագործելը սխալ է, քանի որ դա նույն «armenicus»-ն է: Ես հենց այս աշխատանքն եմ համարում ամենակարևորը, քանի որ մենք կարողացանք մեր ներդրումն ունենալ հայ գիտնականների միջազգային վարկանիշի պահպանման ու բարձրացման գործում: Բացի այդ, մեզ հաջողվել էր հայտնաբերել գիտությանն անհայտ բրախիոպոդի մի նոր տեսակ, որը ներկայացրինք 2022 թվականին այդ նույն հոդվածում և անվանեցինք այն ի պատիվ Մարիետա Աբրահամյանի՝ «abrahamyanae» (ամբողջական անվանումը «Pentagonospirifer abrahamyanae» Serobyan et al. 2022):

Քանի՞ հրապարակումներ ունեք, այդ թվում՝ արտասահմանյան ամսագրերում:

- Գիտական հոդվածներ սկսել եմ հրապարակել 2019 թվականից, երբ ստացա դաշտային և լաբորատոր հետազոտությունների իմ առաջին տվյալները: 2019-2022 թվականների ընթացքում հեղինակել եմ 10 գիտական հոդված, որից 3-ը՝ «Scopus» գիտատեղեկատվական շտեմարանի ամսագրերում: 2023 թվականի ընթացքում նախատեսում եմ հրապարակել առնվազն 5 հոդված, որից 4-ը՝ ազդեցության գործակցով միջազգային ամսագրերում։

Ինչպե՞ս եք գնահատում պետության աջակցությունը երիտասարդ գիտնականներին:

- Այժմ շատ բարձր եմ գնահատում, քանի որ գիտական ծրագրերին տրամադրվող գումարների աննախադեպ աճ կա վերջին 1-2 տարվա ընթացքում:

Ըստ Ձեզ՝ ինչպիսի՞ն պետք է լինի ժամանակակից գիտնականը։

- Նպատակասլաց, ճկուն, քանի որ հետազոտության մեթոդներն ու տեխնոլոգիաները շատ արագ են փոխվում: Ժամանակակից գիտնականը նաև պետք է լինի փիլիսոփա, տիրապետի օտար լեզուների։

Ի՞նչ ակնկալիքներ ունեք Հայաստանում հետթեկնածուական կարգավիճակի (PostDoc) համակարգի ներդրման հետ կապված:

- Ըստ իս՝ PostDoc-ի կարևորությունը հաճախ թերագնահատվում է Հայաստանում: Սա պակաս կարևոր չէ, քան, օրինակ, ասպիրանտուրան ​​կամ մագիստրատուրան։ Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո, երբ ընտրված գիտական թեմայի շրջանակներում թեկնածուի առջև դրված գիտական հարցերը ստանում են իրենց պատասխանները և ավարտվում է կրթաթոշակը, թեկնածուները շատ հաճախ դժվարությունների են բախվում: Գրեթե բոլորի մոտ առաջանում են այս հարցերը՝ ի՞նչ անել հետո, արդյո՞ք պետք է շարունակել ասպիրանտուրայի թեման, որտեղի՞ց ֆինանսավորում գտնել գիտական թեմայով զբաղվելու համար: PostDoc-ի ներդրումն ասպիրանտներին կողմնորոշվելու և իրենց դրսևորելու հնարավորություն կարող է տալ:

Հայաստանում գիտության զարգացման համար ի՞նչ դերակատարում ունեն «Գիտուժ»-ը և այլ գիտական նախաձեռնությունները:

- «Գիտուժ»-ի դերակատարման մասին կարելի է երկար խոսել, քանի որ նրանք բազմապրոֆիլ աշխատանք են կատարում: Ինքս հետևում եմ իրենց գործունեությանը և այն բարձր եմ գնահատում: «Գիտուժ»-ի կայքում «Հաճախ տրվող հարցեր» բաժնում կա ենթապատուհան՝ «Ի՞նչ արդյունավետ ծրագրեր է հնարավոր իրականացնել այս տարվա գիտությանը հատկացումների ավելացումով»։ Այդտեղ կա 5 ծրագրի օրինակ, որոնց իրականացման միջոցով հնարավոր է ունենալ կոնկրետ արդյունքներ: Այդ 5 ծրագրերից ուզում եմ առանձնացնել երկուսը՝ «Գիտնականների հայրենադարձություն և ներգաղթ» և «Հեռակա գիտական ղեկավար (Remote PI)»։ Մենք այն եզակի ազգերից ենք, որի ներկայացուցիչների մեծ մասը բնակվում է հայրենիքից դուրս, և արտասահմանում բնակվողների շարքերում հազարավոր գիտնականներ կան: «Գիտուժ»-ի կողմից առաջարկված ծրագրերի միջոցով կարելի է այդ մարդկանց գիտելիքները փոխադրել Հայաստան՝ այդպիսով օգտագործել սփյուռքի իրական ներուժը:

Ինչո՞վ եք զբաղվում աշխատանքից դուրս, ի՞նչ նախասիրություններ ունեք։

- Ֆրասիայում սովորելու և աշխատելու տարիներին անդամագրվել եմ մի շարք հայ-ֆրանսիական հասարակական կազմակերպությունների, որոնք բարեգործական հիմունքներով փորձում են նպաստել Հայաստանի տարբեր մարզերում կրթության և գիտության մակարդակի բարձրացմանը: Ազատ ժամանակ հիմնականում զբաղվում եմ այդ ծրագրերի իրագործմամբ։

Ի՞նչ գրքեր եք կարդում։

- Հիմնականում կարդում եմ արկածային և դետեկտիվ գրականություն: Կարդացել եմ Ջեկ Լոնդոնի, Թոմաս Մայն Ռիդի և Ագաթա Քրիստիի աշխատանքները: Վերջին գիրքը, որը կարդացել եմ և ներկայում իմ ամենասիրելի աշխատանքն է, հայկական արմատներ ունեցող թուրք տնտեսագետ Դարոն Աճեմօղլուի և Ջեյմս Ա. Ռոբինսոն-ի գիրքն է՝ «Why nations fail» վերնագրով:

Ի՞նչ կարգախոսով եք առաջնորդվում:

- Գիտության առաջընթացը մարդկության առաջընթացն է:

Մոնիկա Երիցյան


Notices








On March 6, 2024 at 15.00 in the Meeting Hall of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia (Baghramyan ave., 24), Artem Badasyan, associate professor of the University of Nova Gorica (Slovenia, EU), will give a scientific report on the topic "Modeling protein conformations in water: theory and experiment"

The Shirak Center for Armenological Studies of NAS RA is starting to publish the 1 (27) volume of the "Scientific Works" journal for 2024. Priority is given to articles in English and Russian. The deadline for receiving articles is March 1, 2024

Международный инновационный центр нанотехнологий СНГ (МИЦНТ СНГ) при поддержке Межгосударственного фонда гуманитарного сотрудничества государств - участников СНГ (МФГС) и Объединенного института ядерных исследований объявляет о проведении конкурса на соискание грантов на разработку проектов в рамках деятельности МИЦНТ СНГ в 2024 году и очередной Стажировки молодых ученых и специалистов стран СНГ в Дубне в апреле - мае 2024года

The international conference "Armenia as a Civilizational Crossroad: Historical and Cultural Ties" is scheduled to take place from March 28 to 30, 2024, organized by the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia and Yerevan State University

ՀՀ գիտության և տեխնիկայի զարգացման 2020-2024թթ. գերակայության ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծ

Publications in Press
28/02/2024

Բելգիայում տեղի կունենա Մարի Սկլոդովսկա-Կյուրի գործողություններ ծրագրի վարպետության դաս
hesc.am
27/02/2024

Հովակիմ Զաքարյան. Կառավարությունն իրավունք չունի մեր հարկերով ձևավորվող բյուջեից միլիարդներ ծախսել մեգանախագծերի վրա
panorama.am
27/02/2024

STEM ոլորտում կանանց հնարավորությունների ընդլայնում. Բրիտանական խորհրդի կրթաթոշակային ծրագիրը
hesc.am
27/02/2024

Գիտարբուք Արսեն Առաքելյանի հետ․ Մոլեկուլային կենսաբանությունն ու հիվանդությունները
infocom.am
This site has been visited
6 860 913

times since 01.01.2005
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
NAS RA Logo (black, blue)
Top Website last updated on:  16:19, 04/03/2024 Top
General Page - About Academy - Divisions - Organizations - Members - Contact us - Structure - COVID-19
Presidium Members - Documents - Innovation Proposals - Publications - Funds - Conferences - Competitions
Photogallery - Videogallery - Web Resources - Other Academies - "Gitutyun" newspaper - "In the World of Science" Journal - Publications in Press
Notices - Anniversaries - Universities - News - Scientific Results - Diaspora Department presents - Young Scientist Tribune
Our Honored Figures - Announcements - Lindau Nobel Laureate Meeting - Sitemap
© Copyright 1998-2024 All Rights Reserved.
Website is created and supported by Academical Scientific Research Computer Network of Armenia (ASNET-AM)
For any suggestions write to webmaster {[ at ]} sci.am