National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am Facebook Page
General Page About Academy Divisions Organizations Members Contact us
Zadig Mouradian
Dr. of Phys.-Math. Sciences
COVID-19
Structure
Presidium Members
Documents
Innovation Proposals
Publications
Funds
Conferences
Competitions
Photogallery
Videogallery
Web Resources
Other Academies
"Gitutyun" newspaper
"In the World of Science" Journal
Publications in Press
Notices
Anniversaries
Universities
News
Scientific Results
Diaspora Department presents
Young Scientist Tribune
Our Honored Figures
Announcements
Lindau Nobel Laureate Meeting
Sitemap
Young Scientist Tribune
Լևոն Աղիկյան

«Հնագիտությունը 21-րդ դարում Հայաստանի պատմության բացահայտումների հիմնաքարն է»

    ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի կրտսեր գիտաշխատող Լևոն Աղիկյան. «Մենք պետք է միշտ հիշենք, թե ինչ տարածաշրջանում ենք ապրում և ինչ նշանակություն ունի մեզ համար Հայկական լեռնաշխարհի, Հայաստանի պատմության վերհանումը: Մենք իրավունք չունենք պատմության և հնագիտության առումով աշխարհից թեկուզ կես քայլ հետ մնալ: Մենք գիտական պայքարի մեջ ենք ապացուցելու համար, որ այս տարածաշրջանը Հարավային Կովկաս չէ, սա Հայկական լեռնաշխարհ է: Հնագիտությունը 21-րդ դարում Հայաստանի պատմության բացահայտումների հիմնաքարն է»:

    Լևոն Աղիկյանը ծնվել է Գյումրիում: Սովորել է ԵՊՀ-ի պատմության ֆակուլտետի մշակութաբանության բաժնում, այնուհետև հնագիտության բաժնում, իսկ ասպիրանտուրան՝ ՀՀ ԳԱԱ-ի հնագիտության ինստիտուտում: Երիտասարդ հնագետն արդեն 14 տարի պեղումներ է իրականացնում Հայաստանի տարբեր հնավայրերում, ուսումնասիրում է Կուր-Արաքսյան մշակույթի մեջ հնագույն մարդկանց թաղման ծեսերը:

Հնագիտությունը՝ անբուժելի «հիվանդություն»

    «Բակալավրի առաջին կուրսում էի, հնագետ պրոֆեսոր Աշոտ Փիլիպոսյանը իմացավ գյումրեցի եմ, ասաց՝ իմ գործընկերները Գյումրիում պեղումներ են սկսել, ինչ ես մնացել այստեղ, գնա պեղումների: Գնացի, խնդրեցի մտնել դամբարան և պեղումներ անել: Թողեցին: Խոնավ, թաց փոս էր, մի քանի անգամ ուզեցի դուրս գամ, ասացին՝ չէ, մնա, մինչև հիվանդանաս: Մտածեցի` ինչ եմ արել այս մարդկանց, որ ուզում են այս խոնավ փոսի մեջ հիվանդանամ: Պատահական թիակը շարժեցի ու մի ամբողջական կճուճ գտա՝ մոտ 3000 տարեկան, բնականաբար, ուրախացա, բղավեցի, ինձ ասացին՝ դուրս արի, մենք կմտնենք: Դուրս չեկա: Ասացին՝ լավ, արդեն հիվանդացար: Ու ես հասկացա, թե ինչ հիվանդության մասին է խոսքը՝ հնագիտություն «հիվանդության», որով հիվանդ էլ մնացի»: 


    Ուսանող տարիներին Լևոնը մասնակցել է Արենիի քարանձավում անցկացվող պեղումներին՝ Արենիում աշխարհի ամենահին կաշվե կոշիկը գտնելուց շուրջ մեկ տարի անց: «Արենիի քարանձավը համաշխարհային նշանակության հնավայր է, իմ ուսանողական տարիների ամենամեծ մոտիվացիան ու ամենաոգևորված պեղումներից մեկը», - ասում է երիտասարդ հնագետը: Իսկ իր ամենամեծ բացահայտումը նա համարում է Գեղարոտի դամբարանադաշտից գտած բրոնզից վայրի վարազի արձանիկը՝ 3600 տարեկան:


    Լևոնն ակտիվ զբաղվում է հնագույն ԴՆԹ ուսումնասիրությամբ. «Հնագիտության մեջ ԴՆԹ ուսումնասիրությունը բավականին վերջերս է տարածում գտել և կարող է պատասխանել վերջին մի քանի տասնամյակների hնագիտական ուսումնասիրությունների ընթացքում առաջացած հարցերին՝ ընտանիքի պատկերացումներ, ծեսեր, միգրացիաներ: Աշխարհաքաղական առումով Հայաստանի տարածքի հնագույն ԴՆԹ ուսումնասիրությունն առավել քան արդիական է հայկական ծագումնաբանության և տեղաբնիկության հարցի շուրջ տարատեսակ շահարկումները փաստարկված հիմնավորելու նպատակով»:  

    Հնագույն ԴՆԹ ուսումնասիրության ծրագրի շրջանակներում նա համագործակցում է Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր, գենետիկ Դևիդ Ռեյխի և Փենսիլվանիայի համալսարանի դոկտոր Արամ Յարդումյանի հետ: Այս տարի արդեն մոտ 32 վաղ բրոնզեդարյան (3000թ. մ.թ.ա.) նմուշ է ուղարկվել արտասահման ուսումնասիրությունների համար: Լևոն Աղիկյանը նաև հայ-ֆրանսիական «Tavush project» հնագիտական հետազոտական ծրագրի շրջանակներում համագործակցում է Լիոնի համալսարանի դոկտոր Բերանժե Պերելլոի հետ, հայ-ամերիկյան «ArAGATS» ծրագրի շրջանակներում Իլինոյս համալսարանի մարդաբան դոկտոր Մորին Մարշալի հետ, Կառնուտ հնավայրի պեղումների շրջանակներում ռադիոածխածնային թվագրման մասնագետ, Քորնելի համալսարանի ասպիրանտ Աննապաոլա Պասսերինիի հետ, Հայաստանի տարածքից հայտնաբերված հնագույն խեցեղենի ուսումնասիրության նպատակով Օքսվորդի համալսարանի ասպիրանտ, պետրոգրաֆիայի և մնացորդային ուսումնասիրության մասնագետ Նաիրի Մանուկյանի հետ:

Գիտությունը՝ առաջնորդող ուժ, հնագիտությունը՝ բանալի դեպի տուրիզմի 

    «Հնագիտությունն այն մասնագիտությունն է, որն ամենաառաջնային և ուղիղ կապն ունի տուրիզմի հետ: Եթե վերաբերմունքը ոլորտի նկատմամբ ճիշտ լինի, հնագիտությունը կնպաստի տուրիզմի, և, հետևաբար, տնտեսության զարգացմանը: Կարելի է հետազոտություն կատարել, հստակ գնահատել տուրիզմի բացերն ու պոտենցիալը Հայաստանում և կոնկրետ պատվերներ տալ գիտության միջոցով դրա զարգացմանը», - ասում է Լևոն Աղիկյանը:  


    Նրա կարծիքով՝ երիտասարդ գիտնականների համար մեծ խնդիր է Հայաստանում հայթայթել ֆինանսական միջոցներ. «Երիտասարդները ստիպված հեռանում են գիտությունից վաստակելու նպատակով: Պետք է բավարար պայմաններ ստեղծել գիտնականների համար, բարձրացնել աշխատավարձերը»: 

    Ըստ Լևոն Աղիկյանի՝ Հայաստանում գիտությունը նաև հանրայնացման խնդիր ունի. «Մեր հասարակության գերակշիռ մասը տեղյակ չէ, թե ինչով է զբաղված հայ գիտնականը: Եթե տեղյակ չէ, ուստի և չի կարող արժևորել: Անհրաժեշտ է հրատարակել տարեկան 1-2 գիտահանրամատչելի ամսագիր, որոնք կպարունակեն գիտական կարևոր ձեռքբերումները: Միջազգային գիտական շրջանակներում բարձր վարկանիշ ունենալու համար առնվազն անհրաժեշտ է ունենալ մի քանի բարձր impact factor ունեցող պարբերականներ: 

    Հաջորդ կարևոր խնդիրը գիտական հրատարակությունների վերահսկողությունից դուրս լինելն է: Մասնագիտական գրախոսություն չանցած գիտական հրատարակությունները խիստ ազդում են գիտության վարկանիշի վրա»:


    Լևոն Աղիկյանը որպես բարեփոխում գիտության ոլորտում դիտարկում է հետթեկնածուական կարգավիճակի (PostDoc) համակարգի ներդրումը. «Առաջինը՝ Հայաստանում գիտությունների թեկնածուն փաստացի հավասար կոչում ունի, ինչ արևմտյան երկրներում դոկտորը, սակայն մեզ մոտ թեկնածու է կոչվում, ինչը արհեստականորեն մեկ քայլ ներքև է դասում թեկնածուին և խոչընդոտ ստեղծում միջազգային համագործակցության պարագայում: Երկրորդը՝ բազմաթիվ գիտնականներ հետթեկնածուական ծրագրի պատճառով մեկնում են արտերկիր, գերակշիռ մասը չի վերադառնում: Այս դեպքում մենք կունենանք լավագույն գիտական զանգվածի արտահոսքի նվազում կամ գուցե նույնիսկ ներհոսք»: 

    Երիտասարդ գիտնականը նշում է, որ ոգևորված է «Գիտուժ»-ի գործունեությամբ, որը, իր կարծիքով, գիտության առաջընթացով լրջագույն զբաղվող և քայլեր ձեռնարկող նախաձեռնություն է: «Ժամանակն է, որ Հայաստանում գիտությունն առաջնորդող ուժ դառնա», - ասում է Լևոն Աղիկյանը:

    Երիտասարդ գիտնականը նպատակ ունի ընդլայնել ու զարգացնել ամառային դպրոցները հնագիտության ոլորտում միջազգային ուսանողների համար:

   Մոնիկա Երիցյան


Notices








On 15 May 2024, at 14.00 a seminar on the topic "Astronomy in the crossroads of multidisciplinary and interdisciplinary sciences" will be held at the conference hall of Presidium of the NAS RA, which will be presented by the director of the Byurakan Astrophysical Observatory after V. Ambartsumian, cand.(phys.-math.) Areg Mickaelian

On April 23, 2024, at 10:30, the Annual General Meeting of NAS RA on the main results of the scientific and scientific-organizational activity of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia for 2023 will be held. The Annual General Meetings of the Divisions of Sciences will be held on April 22 at 10:00

The Institute of Physical Research of NAS of Armenia in collaboration with the IPR Armenia Optica Student Chapter have announced a photo contest entitled "Light through the Eyes of a Photographer" dedicated to the International Day of Light. The registration deadline for the competition is May 1

Ս.թ. ապրիլի 10-ին ժ. 15:00-ին ՀՀ ԳԱԱ նիստերի դահլիճում (Բաղրամյան պող., 24) տեղի կունենա սեմինարների շարքի երրորդ հանդիպումը՝ «Հավաքում ենք փաթիլ. ատոմներից դեպի մոլեկուլ և բյուրեղ» խորագրով: Որպես մոդերատոր հանդես կգա անվանի քիմիկոս, SKOLKOVO-ի գիտության և տեխնոլոգիաների ինստիտուտի պրոֆեսոր Արտեմ Օհանովը

On April 5 2024, a seminar on the topic "Advanced channeling Technologies: Strong external Electromagnetic fields to guide charged and Neutral Beams" will be held at the conference hall of the NAS RA Presidum which will be presented by professor of the Institute of Nuclear Physics (Italy) Sultan Dabagov

On April 1st 2024, a seminar on the topic "Magnetometry with nuclear spin-polarized 14N in NV centers in diamond" will be held at the conference hall of the RA NAS Presidium which will be presented by professor of the University of Latvia Marcis Auzinsh

The Shirak Center for Armenological Studies of NAS RA is starting to publish the 1 (27) volume of the "Scientific Works" journal for 2024. Priority is given to articles in English and Russian. The deadline for receiving articles is March 1, 2024

Международный инновационный центр нанотехнологий СНГ (МИЦНТ СНГ) при поддержке Межгосударственного фонда гуманитарного сотрудничества государств - участников СНГ (МФГС) и Объединенного института ядерных исследований объявляет о проведении конкурса на соискание грантов на разработку проектов в рамках деятельности МИЦНТ СНГ в 2024 году и очередной Стажировки молодых ученых и специалистов стран СНГ в Дубне в апреле - мае 2024года

ՀՀ գիտության և տեխնիկայի զարգացման 2020-2024թթ. գերակայության ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծ

Publications in Press
07/05/2024

ОИЯИ и НАН РА - Сотрудничество Расширяется
golosarmenii.am
07/05/2024

Աղակալած հողերը բարելավող պարարտանյութ է մշակվում
1lurer.am
06/05/2024

Միջազգային մրցույթ՝ գիտության և տեխնոլոգիաների ոլորտներում Հայաստան-Իտալիա համագործակցության շրջանակում
shantnews.am
03/05/2024

Ազգային Ակադեմիան պետք է պահպանվի, զարգացվի ու ծառայեցվի երկրի զարգացմանը
azg.am
This site has been visited
6 975 718

times since 01.01.2005
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
NAS RA Logo (black, blue)
Top Website last updated on:  17:39, 17/05/2024 Top
General Page - About Academy - Divisions - Organizations - Members - Contact us - Structure - COVID-19
Presidium Members - Documents - Innovation Proposals - Publications - Funds - Conferences - Competitions
Photogallery - Videogallery - Web Resources - Other Academies - "Gitutyun" newspaper - "In the World of Science" Journal - Publications in Press
Notices - Anniversaries - Universities - News - Scientific Results - Diaspora Department presents - Young Scientist Tribune
Our Honored Figures - Announcements - Lindau Nobel Laureate Meeting - Sitemap
© Copyright 1998-2024 All Rights Reserved.
Website is created and supported by Academical Scientific Research Computer Network of Armenia (ASNET-AM)
For any suggestions write to webmaster {[ at ]} sci.am