Национальная академия наук Республики Армения
ՀԱՅ  ENG  РУС
Home academy [@] sci.am Facebook Page
Главная страница Об Академии Отделения Организации Члены Связь с нами
Гарегин Маркарян
доктор, профессор
COVID-19
Структура
Члены президиума
Документы
Инновационные предложения
Публикации
Фонды
Конференции
Конкурсы
Фотогалерея
Видеогалерея
Веб ресурсы
Другие академии
Газета "Гитутюн"
Журнал "В мире науки"
Публикации в прессе
Анонсы
Юбилеи
Университеты
Новости
Научные результаты
Отдел диаспоры представляет
Трибуна молодого ученого
Наши заслуженные деятели
Объявления
Встреча с Нобелевским лауреатом в Линдау
Карта сайта
Фонд развития науки НАН РА
Фонд развития науки НАН РА
Всеармянский фонд финансирования арменоведческих исследований
Всеармянский фонд финансирования арменоведческих исследований
Научно-аналитический фонд Гегард
Научно-аналитический фонд Гегард
Международный научно-образовательный центр НАН РА
Международный научно-образовательный центр НАН РА
Фундаментальная научная библиотека НАН РА
Фундаментальная научная библиотека НАН РА
Международная комиссия по присуждению международной премии имени Виктора Амбарцумяна
Международная комиссия по присуждению международной премии имени Виктора Амбарцумяна
Национальный информационный пункт Армении HORIZON 2020
Национальный информационный пункт Армении HORIZON 2020
EURAXESS-Armenia Portal
EURAXESS-Armenia Portal

Академическая научно-исследовательская компьютерная сеть Армении
Академическая научно-исследовательская компьютерная сеть Армении
Отдел диаспоры представляет
Мурадян Задиг Мкртич

    ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ, աստղաֆիզիկոս Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանը ծնվել է  1930 թ. հուլիսի 10-ին Ռումինիայում` Բուխարեստ քաղաքում: Զադիգ  Մուրադյանի արմատները Արևմտյան Հայաստանի Սվազի նահանգի Փուրկ գյուղից են: Նրա պապը` Զադիգ  Մուրադյանը, Ռումինիա է գաղթել դեռևս 1890 թ.: 

    Զադիգը հաճախել է հայկական նախակրթարան, հետո` գերմանական դպրոց, որը հիմնվել էր դեռևս 19-րդ դարում և համարվում էր Ռումինիայի լավագույն դպրոցներից մեկը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ խորհրդային զորքերը 1944 թ. մտնում են Ռումինիա, այդ դպրոցը փակվում է: Զադիգն ուսումը շարունակում է Բուխարեստի հ. 1 դպրոցում, որն էլ ավարտում է բարձր առաջադիմությամբ:

    Հատկանշական է, որ Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանի մասնագիտական ապագան կանխորոշվել է դեռևս հայկական դպրոցի 3-րդ դասարանում: Աշխարհագրության ուսուցիչը մի օր չի եկել դասի, և այդ օրը դասը վարել է ավելի բարձր դասարաններում դասավանդող Լևոն Բալջյանը, որը երեխաներին հարցրել է. «Կուզե±ք այսօր աշխարհագրության դաս անցկացնենք, թե՞ հետաքրքիր պատմություններ պատմեմ աշխարհագրության հետ կապված»: Բնականաբար երեխաները ցանկանում են լսել պատմությունը: Նա սկսում է պատմել Ժյուլ Վեռնի «Երկից դեպի լուսին» գրքի բովանդակությունը: Այս գիրքը արթնացնում է Զադիգի հետաքրքրասիրությունը. նա սկսում է կարդալ այդ ոլորտի շատ նյութեր, այնուհետև` գրքեր, և հասկանում, որ իր սերը առհավետ կապված է տիեզերքի հետ:

    Այդ երիտասարդ ուսուցիչը` Լևոն Բալջյանը, որն ակամայից ազդում է Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանի ապագա մասնագիտության ընտրության վրա, հետագայում որոշում է դառնալ վարդապետ: 1943 թ. սեպտեմբերի 30-ին նա Աթենքում ձեռնադրվում է կուսակրոն քահանա, վարդապետ, ապա ընտրվում Ռումինիայի հայոց թեմի հոգևոր առաջնորդ: Հետագայում Գևորգ 6-րդ կաթողիկոսը նրան հրավիրում է Էջմիածին: Իսկ 1955 թ. Լևոն Բալջյանը դառնում է Ամենայն Հայոց Վազգեն 1-ին կաթողիկոսը: Ամբողջ կյանքի ընթացքում Զադիգ Մուրադյանի և իր ուսուցչի կապը շարունակվում է:

    Դպրոցն ավարտելուց հետո հոր խորհրդով նա սովորում է արհեստ` արծաթագործություն, այնուհետև՝ լուսանկարչություն: 

    Քանի որ աստղագիտությունը և ֆիզիկան իրար հետ կապված են, դպրոցից հետո Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանն ընդունվում է Բուխարեստի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետ, չորս տարի գերազանց սովորելուց հետո նա ընտրում է աստղաֆիզիկայի մասնաճյուղը: Ավարտելուց հետո Զադիգին` որպես լավագույն ուսանողի առաջարկում են մնալ աստղաֆիզիկայի բաժնում՝ որպես ասիստենտ: Բայց կար մի խնդիր. Զադիգը համարվում է «սոցիալապես ոչ առողջ» ընտանիքից սերած`կապիտալիստ, քանի որ նրանք խանութ ունեին, և հենց դրա համար նրան չեն հատկացնում ասիստենտի հաստիքը:

    Զադիգը աշխատանք է գտնում Բուխարեստի երկաթգործարանում` որպես ինժեներ, մեկ տարի անց այդ գործարանի լաբորատորիայի ղեկավարն էր:

    1957 թ. միջազգային գեոֆիզիկայի տարի էր, և աստղադիտարանում բացվում է 2 հաստիք, որից մեկը զբաղեցնում է Զադիգը: Նա առավելապես ցանկանում էր մասնագիտանալ տիեզերագիտության ոլորտում, սակայն աստղադիտարանում թափուր տեղը արևային ֆիզիկայի բնագավառում էր: Մեկ տարի աշխատելուց հետո երիտասարդ Զադիգը որոշում է իր գիտելիքները ավելի խորացնելու համար մեկնել Ֆրանսիա: 1959 թ. նա աշխատանքի է անցնում Ֆրանսիայի աստղադիտարանի արևային ֆիզիկայի բաժնում` միաժամանակ լծվելով գիտական թեզի պատրաստման գործին: 

    1965 թ. Սորբոնի համալսարանում հաջողությամբ պաշտպանում է գիտական ատենախոսությունը և դառնում հետազոտող: Նա որոշ ժամանակ զբաղեցնում է Ֆրանսիայի աստղադիտարանի արևային ֆիզիկայի բաժնի վարիչի պաշտոնը, սակայն վարչական գործեր չսիրելու պատճառով շուտով դուրս է գալիս և մնում է որպես հետազոտող: Հինգ տարի դասավանդում է Բուխարեստի ֆիզիկայի ֆակուլտետում: Նրա գլխավորությամբ 6 հետազոտող պաշտպանում են իրենց թեկնածուական աշխատանքները: Զադիգը ողջ կյանքի ընթացքում աշխատում և հետևում է աստղերի ու Արևի շարժին` Փարիզի Մեդոնի աստղադիտարանից` տիեզերական հետազոտությունների լաբորատորիայից:

    1994 թ.-ից մինչև իր կյանքի մայրամուտը Զադիգ Մուրադյանը համագործակցել է Բյուրականի աստղադիտարանի հետ, 1997 թ.-ից՝ Տիեզերական հետազոտությունների և աստղաֆիզիկայի սարքավորումների լաբորատորիայի հետ:
Պատվարժան աստղագետը անդամակցել է Միջազգային աստղագիտական միությանը, Եվրոպական աստղագիտական միությանը, Ֆրանսիական աստղագիտական միությանը, Ռումինիայի գիտության ակադեմիային, Հայկական աստղագիտական միությանը (ArAS, 2009):

    Զադիգ Մուրադյանն առաջին անգամ Հայաստան այցելել է 1989 թ.` մասնակցելու IAU137 գիտաժողովին: Իսկ 1990-ականներից սկսած՝ համագործակցել է Բյուրականի աստղադիտարանի աշխատակից Արթուր Նիկողոսյանի հետ: Զադիգ Մուրադյանը 1995-ին անկախ Հայաստանի Բյուրականի աստղադիտարանում հայ-ֆրանսիական առաջին գիտաժողովի կազմակերպիչներից էր, որը նվիրված էր աստղաֆիզիկայի տարաբնույթ խնդիրներին: 
Բացի գիտական գործունեությունից՝ երիտասարդ տարիներին նա Ֆրանսիայի հայ համայնքում ակտիվ հասարակական գործունեություն է ծավալել: Նրա ջանքերով 1980-ականների սկզբներին Ֆրանսիայում կազմակերպվել է հայ երաժիշտների համերգների մի շարք, որտեղ հանդես են եկել Առնո Բաբաջանյանը, Ալեքսանդր Հարությունյանը, Ադամ Խուդոյանը, Էդուարդ Միրզոյանը: Անդամակցել է ֆրանսիայում գործող հայ գիտնականների ասոցիացիային:

    1974 թ. նա գտնում է իր կյանքի ընկերոջը՝ Աիդա Բասմաջյանին, ունենում են երկու զավակ` Վան Տրդատը և Թալինը, որոնց հայեցի դաստիարակություն են տալիս: Դուստրը` Թալինը, այժմ բավական ակտիվ գործունեություն է ծավալում Փարիզի հայկական բարեգործական միությունում:

    Հաշվի առնելով Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանի գիտական վաստակը, ինչպես նաև մայր հայրենիքի հետ սերտ կապերը՝ ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիան 2008 թվականին նրան ընտրեց ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ:
Զադիգ Մկրտիչ Մուրադյանը մեծ ջանքեր է ներդրել աստղաֆիզիկայի ոլորտի զարգացման գործում և սերտորեն համագործակցել է Հայաստանի գիտական շրջանակների համապատասխան մասնագետների հետ:
2020 թ. հունվարին Զադիգ Մուրադյանը կնքում է իր մահկանացուն՝ մինչև կյանքի վերջը հայրենիքին՝ Հայաստանին, ծառայելու փափագով:

   Գոհար Իսկանդարյան, պ.գ.թ., դոցենտ,
   ՀՀ ԳԱԱ սփյուռքի բաժնի գիտքարտուղար


Анонсы








С 11 по 13 октября 2024 года в Национальной академии наук РА состоится всеармянская научная конференция "Eстественные науки, математика, техника, информатика в XXI веке: проблемы популяризации и обучения и пути их решения"

29-30 августа в круглом зале НАН РА пройдет международная конференция «Проблемы историко-культурного наследия в постсоветское время»

С 18 по 21 июня 2024 года НАН РА в рамках специальной программы "Наука для общего образования" организует для учителей физики старших школ научно-практическую конференцию под названием "Современная физика. проблемы популяризации и обучения и пути их решения"

12-го июня 2024 года, в 15:00 в зале заседаний Президиума НАН РА состоится семинар на тему "Лазерная физика и материаловедение в ИФИ", который представит директор Института физический исследований, чл.-корр. Арам Папоян

Ս.թ. հունիսի 5-ին ժամը 15:00 ՀՀ ԳԱԱ նիստերի կլոր դահլիճում տեղի կունենա գիտական զեկուցում հետևյալ թեմայով`«ԳԵՈՊԱՐԿԻ ՍՏԵՂԾՄԱՆ ՆԱԽԱԴՐՅԱԼՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄ»

Международный инновационный центр нанотехнологий СНГ (МИЦНТ СНГ) при поддержке Межгосударственного фонда гуманитарного сотрудничества государств - участников СНГ (МФГС) и Объединенного института ядерных исследований объявляет о проведении конкурса на соискание грантов на разработку проектов в рамках деятельности МИЦНТ СНГ в 2024 году и очередной Стажировки молодых ученых и специалистов стран СНГ в Дубне в апреле - мае 2024года

ՀՀ գիտության և տեխնիկայի զարգացման 2020-2024թթ. գերակայության ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծ

Публикации в прессе
11/06/2024

«Ծաղկման շրջանում չարժե Սևանա լճի ջուրը որևէ նպատակով օգտագործել»․ ԳԱԱ խորհուրդը քննարկել է Սևանա լճի հիմնախնդիրները
hetq.am
10/06/2024

Ակադեմիական քաղաք․ ո՞րն է լարվածության պատճառը. Հայկ Սարգսյան
tech.news.am
08/06/2024

Интервью ученого Юрия Оганесяна Дубненско-Талдомскому благочинию
eparhsp.ru
07/06/2024

Հայաստանում առաջին անգամ կանցկացվի համազգային գիտության շաբաթ
aravot.am
с 01.01.2005г. сайт посещался
7 009 789

раз
National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
Логотип НАН РА (черный, синий)
наверх Сайт последний раз обновлялся:  16:59, 14/06/2024 наверх
Главная страница - Об Академии - Отделения - Организации - Члены - Связь с нами - Структура - COVID-19
Члены президиума - Документы - Инновационные предложения - Публикации - Фонды - Конференции - Конкурсы
Фотогалерея - Видеогалерея - Веб ресурсы - Другие академии - Газета "Гитутюн" - Журнал "В мире науки" - Публикации в прессе
Анонсы - Юбилеи - Университеты - Новости - Научные результаты - Отдел диаспоры представляет - Трибуна молодого ученого
Наши заслуженные деятели - Объявления - Встреча с Нобелевским лауреатом в Линдау - Карта сайта
© Copyright 1998-2024 Все права защищены.
Сайт создан и поддерживается Академической научно-исследовательской компьютерной сетью Армении (ASNET-AM)
Вопросы и предложения можете посылать на электронный адрес webmaster {[ at ]} sci.am